Chiến lược ESG là định hướng dài hạn giúp doanh nghiệp xác định, ưu tiên và quản lý các vấn đề môi trường, xã hội và quản trị có ảnh hưởng đến hoạt động, rủi ro, cơ hội và khả năng tạo giá trị. Khi được tích hợp vào chiến lược kinh doanh, quản trị rủi ro và quá trình ra quyết định, ESG không chỉ phục vụ yêu cầu công bố thông tin mà còn hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao khả năng chống chịu và tạo giá trị dài hạn.
Tuy nhiên, không ít doanh nghiệp vẫn bắt đầu từ câu hỏi “cần báo cáo những chỉ tiêu nào?” thay vì xác định: Vấn đề ESG nào thực sự trọng yếu, doanh nghiệp muốn đạt kết quả gì và sẽ quản trị, đo lường kết quả đó như thế nào?
Chiến lược ESG là gì?
Chiến lược ESG (ESG Strategy) là định hướng dài hạn nhằm tích hợp các vấn đề môi trường, xã hội và quản trị trọng yếu vào chiến lược kinh doanh, quản trị rủi ro và quá trình ra quyết định của doanh nghiệp.
Tùy mục tiêu và khung áp dụng, doanh nghiệp có thể xem xét hai phương diện: ảnh hưởng của các vấn đề ESG đến doanh nghiệp ở góc độ tài chính; và tác động của doanh nghiệp đối với môi trường, con người và xã hội. Đây là nền tảng của cách tiếp cận trọng yếu kép.
Một chiến lược ESG cần trả lời bốn câu hỏi chính:
- Vấn đề ESG nào thực sự trọng yếu đối với doanh nghiệp và các bên liên quan?
- Doanh nghiệp muốn đạt được kết quả gì?
- Các mục tiêu ESG được kết nối với chiến lược kinh doanh như thế nào?
- Doanh nghiệp sẽ thực hiện, phân công trách nhiệm và đo lường kết quả ra sao?
Vì vậy, chiến lược ESG không đơn thuần là danh sách cam kết, chương trình trách nhiệm xã hội hay bộ chỉ tiêu báo cáo. Chiến lược cần xuất phát từ mô hình kinh doanh, chuỗi giá trị, yêu cầu pháp lý, kỳ vọng của các bên liên quan cùng những rủi ro, cơ hội và tác động trọng yếu.
Cách tiếp cận này phù hợp với xu hướng quản trị quốc tế. Bộ Nguyên tắc Quản trị Công ty G20/OECD 2023 nhấn mạnh vai trò của Hội đồng Quản trị (HĐQT) trong việc xem xét các rủi ro và cơ hội về phát triển bền vững có tính trọng yếu khi thực hiện chức năng xây dựng chiến lược, quản trị rủi ro, kiểm soát nội bộ và giám sát công bố thông tin.
Tại sao doanh nghiệp cần xây dựng chiến lược ESG?
Biến đổi khí hậu, yêu cầu pháp lý, tiêu chuẩn chuỗi cung ứng, an toàn lao động, quản trị nhân sự, bảo mật dữ liệu hay kỳ vọng của khách hàng đều có thể ảnh hưởng đến chi phí, doanh thu, khả năng tiếp cận thị trường, nguồn vốn và uy tín của doanh nghiệp.
Chiến lược ESG giúp doanh nghiệp chuyển từ phản ứng trước yêu cầu bên ngoài sang chủ động quản trị. Thay vì chỉ hành động khi có quy định mới hoặc yêu cầu từ khách hàng, nhà đầu tư, doanh nghiệp có thể nhận diện sớm các vấn đề trọng yếu, đánh giá rủi ro và cơ hội, sau đó lựa chọn mục tiêu và phương án ứng phó phù hợp.
Chiến lược ESG còn giúp tập trung nguồn lực vào những vấn đề có ý nghĩa lớn nhất, tránh triển khai nhiều hoạt động rời rạc nhưng không tạo ra thay đổi đáng kể. Khi được quản trị phù hợp, ESG có thể hỗ trợ doanh nghiệp bảo vệ giá trị, nâng cao năng lực chống chịu và nhận diện cơ hội phát triển dài hạn.
Chiến lược ESG nằm ở đâu trong hệ thống quản trị ESG?
Chiến lược ESG là một cấu phần của hệ thống quản trị ESG tổng thể, không phải một hệ thống vận hành độc lập. Để tạo ra kết quả, chiến lược phải được kết nối với cơ chế triển khai, quản trị rủi ro, chính sách, quy trình, dữ liệu, giám sát và công bố thông tin.
Trong phương pháp tiếp cận của CGS Việt Nam, Quản trị Phát triển Bền vững bao quát toàn bộ hệ thống, còn chiến lược ESG nằm ở tầng định hướng cao nhất của chuỗi triển khai. Chiến lược kết nối định hướng kinh doanh với các ưu tiên ESG, xác định vấn đề trọng yếu, mục tiêu và kết quả cần đạt.
Từ chiến lược, doanh nghiệp xây dựng chỉ số đo lường, KPI và kế hoạch hành động; tích hợp các vấn đề ESG vào quản trị rủi ro; tổ chức đo lường, thu thập thông tin; sau đó báo cáo và công bố kết quả. Hai trụ cột nhân lực và tổ chức cùng chính sách và quy trình hỗ trợ quá trình này. Trong khi đó, cơ sở hạ tầng và công nghệ tạo nền tảng, còn các bên liên quan, quy định, tiêu chuẩn ESG và khung tham chiếu cung cấp đầu vào để thiết kế, điều chỉnh hệ thống.
Vì vậy, chiến lược ESG không phải toàn bộ hệ thống quản trị ESG mà là điểm xuất phát của hệ thống. Nếu thiếu chiến lược, các sáng kiến dễ rời rạc và khó ưu tiên nguồn lực; còn nếu thiếu cơ chế triển khai, dữ liệu và giám sát, chiến lược dễ dừng ở cam kết. Trong bối cảnh đó, HĐQT có chức năng phê duyệt hoặc giám sát định hướng; Ban Điều hành tổ chức thực hiện; các đơn vị chức năng chịu trách nhiệm về hành động và dữ liệu.
Thaioil Group: Từ định hướng ESG đến hành động thực chất
Thaioil Group định hướng phát triển theo hướng tăng trưởng bền vững trong lĩnh vực năng lượng và hóa chất, đồng thời tích hợp các vấn đề môi trường, xã hội và quản trị vào hoạt động kinh doanh. Trường hợp của Thaioil Group minh họa cách một doanh nghiệp chuyển các ưu tiên ESG thành mục tiêu, quy trình thực hiện và cơ chế chịu trách nhiệm cụ thể.
Xác lập lộ trình khí hậu và mục tiêu phát thải
Ở khía cạnh môi trường, Thaioil Group đã xây dựng lộ trình hướng tới phát thải ròng bằng 0 vào năm 2060. Tập đoàn cũng xem xét đẩy nhanh mục tiêu sang năm 2050 với điều kiện công nghệ đạt mức trưởng thành, có hiệu quả kinh tế và không làm suy giảm năng lực cạnh tranh dài hạn của doanh nghiệp.
Định hướng này được cụ thể hóa bằng các mục tiêu định lượng đối với phát thải khí nhà kính phạm vi 1 và phạm vi 2. Đồng thời, Thaioil Group triển khai các giải pháp nâng cao hiệu quả năng lượng, quản lý phát thải và từng bước chuyển đổi danh mục kinh doanh theo hướng carbon thấp. Điều này cho thấy mục tiêu Net Zero được kết nối với hoạt động vận hành và định hướng phát triển kinh doanh, thay vì chỉ dừng ở một cam kết dài hạn.
Tích hợp ESG vào quản lý chuỗi cung ứng
Trong chuỗi cung ứng, Thaioil Group áp dụng Bộ quy tắc ứng xử về phát triển bền vững dành cho nhà cung cấp, bao quát các yêu cầu về môi trường, xã hội và quản trị. Theo công bố của Tập đoàn, các nhà cung cấp mới đều được đánh giá rủi ro ESG, đồng thời toàn bộ nhà cung cấp được đưa vào quy trình đánh giá định kỳ.
Quy trình quản lý gồm sàng lọc nhà cung cấp, phân loại mức độ rủi ro, đánh giá hồ sơ hoặc đánh giá tại cơ sở và yêu cầu kế hoạch khắc phục khi phát hiện tác động tiêu cực tiềm ẩn. Việc tham chiếu các nội dung của tiêu chuẩn mua sắm bền vững ISO 20400 cũng giúp Thaioil Group đưa ESG vào tiêu chí lựa chọn và quản lý đối tác, qua đó mở rộng phạm vi quản trị ra ngoài hoạt động nội bộ.
Thiết lập cơ cấu quản trị và trách nhiệm thực hiện
Để tổ chức thực hiện, Thaioil Group thiết lập bộ phận Phát triển Bền vững Doanh nghiệp làm đầu mối điều phối chương trình ESG và hỗ trợ các đơn vị chuyên môn quản trị những vấn đề trọng yếu. Đối với mục tiêu Net Zero, Tập đoàn xây dựng cơ cấu quản trị riêng nhằm điều phối, theo dõi và hỗ trợ hoạt động triển khai tại các đơn vị.
Cách tổ chức này giúp kết nối định hướng chiến lược ESG với trách nhiệm thực hiện trong doanh nghiệp. Mục tiêu dài hạn được chuyển thành chương trình hành động, giao cho các đầu mối phụ trách và đặt trong cơ chế theo dõi, báo cáo. Qua đó, trường hợp Thaioil Group thể hiện ba lớp cơ bản của một chiến lược ESG có khả năng thực thi: xác lập mục tiêu, tích hợp vào hoạt động và thiết lập cơ chế quản trị.
Các thông tin trên được tổng hợp từ công bố của Thaioil Group nhằm minh họa cách doanh nghiệp chuyển định hướng ESG thành mục tiêu, hành động và cơ chế quản trị; không phải đánh giá độc lập về kết quả ESG của Tập đoàn.
Những sai lầm thường gặp khi xây dựng chiến lược ESG
Trong quá trình xây dựng chiến lược ESG, doanh nghiệp có thể gặp một số sai lầm khiến các mục tiêu thiếu trọng tâm, khó triển khai hoặc không tạo ra kết quả thực chất. Những sai lầm thường gặp gồm:
- Bắt đầu từ tiêu chuẩn thay vì từ doanh nghiệp: Tiêu chuẩn là công cụ tham chiếu, nhưng ưu tiên chiến lược phải xuất phát từ mô hình hoạt động, chuỗi giá trị, rủi ro, cơ hội và tác động của doanh nghiệp.
- Đồng nhất ESG với CSR: Hoạt động cộng đồng có thể là một phần của ESG nhưng không thể thay thế việc quản trị các vấn đề trọng yếu trong hoạt động kinh doanh.
- Đặt quá nhiều mục tiêu nhưng thiếu ưu tiên: Một danh sách dài cam kết không đồng nghĩa với một chiến lược tốt. Doanh nghiệp cần tập trung nguồn lực vào những vấn đề có ý nghĩa lớn nhất.
- Có KPI nhưng thiếu mức cơ sở, dữ liệu và trách nhiệm: Nếu không xác định cách tính, nguồn dữ liệu, người chịu trách nhiệm và mốc thời gian, KPI rất khó được theo dõi và kiểm chứng.
- Tách ESG khỏi chiến lược kinh doanh và quản trị rủi ro: Khi ESG chỉ được giao cho một bộ phận riêng, doanh nghiệp dễ rơi vào tình trạng “làm ESG” thay vì thực sự quản trị các vấn đề ESG.
- Coi báo cáo là đích đến: Báo cáo có chất lượng phải phản ánh một quá trình quản trị có thực, không thay thế cho chiến lược và kết quả thực hiện.
Doanh nghiệp Việt Nam nên bắt đầu từ đâu?
Doanh nghiệp có thể bắt đầu bằng một số công việc: phân tích môi trường kinh doanh của doanh nghiệp sau đó đánh giá hiện trạng; lựa chọn một số vấn đề thực sự trọng yếu; và xác định rõ mục tiêu, trách nhiệm cùng dữ liệu cần theo dõi.
Từ đó, doanh nghiệp từng bước kết nối định hướng → mục tiêu và hành động → quản trị rủi ro → dữ liệu và giám sát → kết quả và công bố thông tin. Phạm vi triển khai có thể mở rộng theo mức độ trưởng thành, nguồn lực và yêu cầu của thị trường.
Một chiến lược ESG chỉ thực sự tạo ra giá trị khi doanh nghiệp thiết lập được cơ chế biến định hướng thành quyết định, hành động và kết quả có thể đo lường. Đây cũng là điểm phân biệt giữa một chiến lược có khả năng thực thi với một tập hợp cam kết mang tính hình thức.
CGS Việt Nam cung cấp dịch vụ tư vấn xây dựng chiến lược ESG
CGS Việt Nam hỗ trợ doanh nghiệp xây dựng chiến lược ESG phù hợp với mô hình kinh doanh, mức độ trưởng thành, nguồn lực và yêu cầu của các bên liên quan. Cách tiếp cận của CGS hướng đến việc tích hợp ESG vào chiến lược kinh doanh và hệ thống quản trị, thay vì xây dựng một kế hoạch phát triển bền vững tách biệt.
Phạm vi tư vấn có thể bao gồm:
- Phân tích bối cảnh kinh doanh, yêu cầu pháp lý, xu hướng thị trường và kỳ vọng của các bên liên quan.
- Đánh giá hiện trạng quản trị và thực hành ESG của doanh nghiệp.
- Xác định các vấn đề ESG trọng yếu và ưu tiên chiến lược.
- Xây dựng mục tiêu, lộ trình và kế hoạch hành động ESG.
- Thiết lập chỉ số đo lường, KPI, mức cơ sở và cơ chế theo dõi kết quả.
- Xác định cơ cấu quản trị, trách nhiệm của HĐQT, Ban Điều hành và các đơn vị chức năng.
- Kết nối chiến lược ESG với quản trị rủi ro, chính sách, quy trình, dữ liệu và công bố thông tin.
Trong quá trình triển khai, CGS Việt Nam chú trọng tính khả thi, sự tham gia của lãnh đạo cấp cao và năng lực thực hiện của từng đơn vị. Chiến lược có thể được triển khai theo từng giai đoạn, giúp doanh nghiệp ưu tiên nguồn lực, theo dõi tiến độ và từng bước mở rộng phạm vi phù hợp với mức độ trưởng thành.
Thông qua đó, doanh nghiệp có thể chuyển các cam kết ESG thành mục tiêu, trách nhiệm và kết quả có thể đo lường, đồng thời nâng cao năng lực quản trị, khả năng chống chịu và tạo lập giá trị dài hạn.
Tham khảo thêm tại: https://cgsvietnam.com/dich-vu/chien-luoc-phat-trien-ben-vung/
———————
Tài liệu tham khảo:
- OECD, Bộ Nguyên tắc Quản trị Công ty G20/OECD 2023
- Thaioil, Climate Strategy
- Thaioil, Sustainability Management Structure
- Thaioil, Sustainable Supply Chain Management
- Thaioil, Sustainability Reports
Về CGS Việt Nam
Công ty Cổ phần Tư vấn Quản trị CGS Việt Nam cung cấp các giải pháp tư vấn chuyên sâu về Quản trị Công ty, Phát triển Bền vững (ESG), Quản lý Rủi ro & Kiểm toán Nội bộ. Với đội ngũ chuyên gia giàu kinh nghiệm và am hiểu thông lệ quốc tế, CGS Việt Nam đồng hành cùng doanh nghiệp xây dựng hệ thống quản trị hiệu quả, nâng cao năng lực quản lý, đáp ứng yêu cầu của nhà đầu tư và hướng tới phát triển bền vững.
—————
Liên hệ với CGS Việt Nam:
Hotline: (+84) 363 581 520 | Email: [email protected] | Website: https://cgsvietnam.com/
LinkedIn: https://www.linkedin.com/company/cgs-vietnam | Facebook: https://www.facebook.com/CGSVietnamCompany/