ESG đang trở thành một trong những khái niệm ngày càng được quan tâm trong hoạt động kinh doanh. Khi tìm hiểu về ESG, doanh nghiệp có thể bắt gặp nhiều tiêu chuẩn và khuôn khổ như GRI Standards, IFRS S1 và IFRS S2, SASB Standards hay TCFD. Tuy nhiên, không tồn tại một tiêu chuẩn ESG duy nhất áp dụng cho mọi doanh nghiệp. ESG bao quát ba nhóm vấn đề Môi trường (E), Xã hội (S) và Quản trị (G), còn các tiêu chuẩn và khuôn khổ cung cấp những cách tiếp cận khác nhau để xác định, đo lường và công bố thông tin liên quan.
Hiểu rõ sự khác biệt này giúp doanh nghiệp lựa chọn cách tiếp cận phù hợp với hoạt động kinh doanh, yêu cầu thị trường và kỳ vọng của các bên liên quan.
Tiêu chuẩn ESG là gì?
Tiêu chuẩn ESG là thuật ngữ thường được sử dụng để chỉ các tiêu chuẩn, khuôn khổ và yêu cầu liên quan đến việc xác định, đo lường, quản trị và/hoặc công bố thông tin về các vấn đề môi trường, xã hội và quản trị. Tuy nhiên, bản thân ESG không phải tên của một bộ tiêu chuẩn thống nhất.
ESG thường được xem xét theo ba nhóm vấn đề lớn, có thể bao gồm:
- Environmental (Môi trường): biến đổi khí hậu, phát thải khí nhà kính, năng lượng, tài nguyên, nước, chất thải, đa dạng sinh học và các tác động môi trường khác.
- Social (Xã hội): người lao động, sức khỏe và an toàn, quyền con người, khách hàng, cộng đồng, chuỗi cung ứng và các vấn đề xã hội liên quan.
- Governance (Quản trị): cơ cấu và hiệu quả quản trị, đạo đức kinh doanh, quản trị rủi ro, kiểm soát nội bộ, xung đột lợi ích, minh bạch và trách nhiệm giải trình.
Doanh nghiệp có thể cần quản trị đồng thời nhiều vấn đề thuộc cả ba nhóm này. Tùy thuộc vào ngành nghề, mô hình kinh doanh, thị trường hoạt động, đối tượng sử dụng thông tin và yêu cầu pháp lý, các vấn đề cần ưu tiên và thông tin trọng yếu cần công bố có thể khác nhau.
Vì vậy, trước khi lựa chọn tiêu chuẩn ESG, doanh nghiệp cần xác định những vấn đề ESG nào cần được quản trị, thông tin nào cần công bố và yêu cầu của các bên liên quan cần đáp ứng. Đây là cơ sở để lựa chọn tiêu chuẩn hoặc khuôn khổ phù hợp với mục tiêu và đặc thù của doanh nghiệp.
Các khuôn khổ và tiêu chuẩn ESG phổ biến hiện nay
Các khuôn khổ, tiêu chuẩn liên quan đến ESG và phát triển bền vững (PTBV) rất đa dạng về mục đích, phạm vi và đối tượng sử dụng. Để dễ tiếp cận, doanh nghiệp có thể xem xét theo ba nhóm chính: Khung và tiêu chuẩn nguyên tắc, Khung và tiêu chuẩn báo cáo, và Khung và tiêu chuẩn chuyên ngành.
Khung tiêu chuẩn nguyên tắc
Nhóm này cung cấp các nguyên tắc, định hướng hoặc mục tiêu làm cơ sở để doanh nghiệp xây dựng cách tiếp cận đối với phát triển bền vững và kinh doanh có trách nhiệm. Thay vì tập trung vào các chỉ số cần công bố, nhóm này định hướng những nguyên tắc doanh nghiệp cần hướng tới, trách nhiệm cần xem xét và các vấn đề cần tích hợp vào hoạt động kinh doanh.
Một số ví dụ có thể tham chiếu gồm UN Global Compact, OECD Guidelines for Multinational Enterprises on Responsible Business Conduct và Sustainable Development Goals (SDGs).
Khung tiêu chuẩn báo cáo
Nhóm này tập trung vào xác định, tổ chức và công bố thông tin về các vấn đề phát triển bền vững, giúp doanh nghiệp xác định những nội dung cần báo cáo và trình bày thông tin một cách có hệ thống. Tùy từng hệ thống, trọng tâm công bố có thể khác nhau. Có tiêu chuẩn tập trung vào những tác động của doanh nghiệp đối với nền kinh tế, môi trường và con người; có tiêu chuẩn tập trung vào các rủi ro và cơ hội liên quan đến phát triển bền vững có thể ảnh hưởng đến triển vọng của doanh nghiệp.
Các ví dụ tiêu biểu gồm GRI Standards, IFRS S1 và IFRS S2 của ISSB. Ngoài ra, doanh nghiệp có thể tham chiếu các hệ thống công bố chuyên biệt về từng vấn đề, chẳng hạn CDP (Carbon Disclosure Project – Dự án Công bố Carbon) đối với thông tin môi trường.
Khung tiêu chuẩn chuyên ngành
Các vấn đề ESG có thể khác biệt đáng kể giữa các ngành. Vì vậy, nhóm này cung cấp các hướng dẫn, chủ đề hoặc chỉ số dựa trên đặc điểm và những vấn đề phát triển bền vững của từng ngành hoặc lĩnh vực cụ thể.
Việc tham chiếu các tiêu chuẩn chuyên ngành giúp doanh nghiệp tập trung vào những vấn đề phù hợp hơn với đặc điểm hoạt động, tác động, rủi ro và cơ hội của ngành. Một số ví dụ gồm SASB Standards, GRI Sector Standards hoặc các hướng dẫn dành riêng cho từng lĩnh vực, chẳng hạn Hướng dẫn Báo cáo Phát triển Bền vững cho ngành Dầu khí của Ipieca.
Điểm quan trọng là ba nhóm khuôn khổ và tiêu chuẩn ESG này không hoàn toàn tách biệt. Một hệ thống có thể vừa hỗ trợ công bố thông tin, vừa cung cấp hướng dẫn theo ngành; doanh nghiệp cũng có thể tham chiếu nhiều hệ thống cùng lúc. Vì vậy, thay vì chỉ hỏi “tiêu chuẩn ESG nào tốt nhất?”, doanh nghiệp cần hiểu mỗi khuôn khổ phục vụ mục đích gì để lựa chọn cách áp dụng phù hợp.
Ngày càng nhiều doanh nghiệp Việt Nam tham chiếu các tiêu chuẩn ESG
Thực tiễn từ Cuộc bình chọn Doanh nghiệp niêm yết – Vietnam Listed Company Awards (VLCA) cho thấy việc áp dụng các tiêu chuẩn và khuôn khổ quốc tế trong Báo cáo Phát triển Bền vững đang được các doanh nghiệp niêm yết quan tâm nhiều hơn.
Theo VLCA, năm 2024, số doanh nghiệp lập và công bố Báo cáo Phát triển Bền vững theo các tiêu chuẩn quốc tế như GRI, Báo cáo Tích hợp, SASB và ISSB (tích hợp TCFD) tăng 40% so với năm 2023. Bên cạnh GRI, một số doanh nghiệp cũng áp dụng thêm các khuôn khổ khác như CDP, SASB và SDGs.
Xu hướng này tiếp tục được ghi nhận tại VLCA 2025. Theo kết quả bình chọn, ngày càng nhiều doanh nghiệp áp dụng SASB theo ngành, đặc biệt ở những ngành có rủi ro tài chính gắn với ESG cao (như Công ty Cổ phần – Tổng Công ty Phân bón Dầu khí Cà Mau (PVCFC), Công ty Cổ phần Chứng khoán Rồng Việt...). Điều này giúp báo cáo đáp ứng tốt hơn nhu cầu phân tích của nhà đầu tư. Bộ tiêu chí Báo cáo Phát triển Bền vững năm 2025 cũng khuyến khích áp dụng đa khung tiêu chuẩn; ngoài GRI, doanh nghiệp có thể áp dụng TCFD, SASB, IFRS S1/S2, CDP hoặc các khung theo ngành.
Những kết quả này cho thấy doanh nghiệp không chỉ quan tâm nhiều hơn đến Báo cáo Phát triển Bền vững mà còn từng bước mở rộng việc tham chiếu các tiêu chuẩn và khuôn khổ khác nhau.
Thực hành ESG không chỉ là báo cáo ESG
Một trong những cách hiểu phổ biến là đồng nhất thực hành ESG với Báo cáo ESG hoặc Báo cáo Phát triển Bền vững. Trong khi đó, báo cáo cần được hiểu là một công cụ công bố thông tin, phản ánh quá trình quản trị và thực hành ESG, thay vì là toàn bộ hoạt động ESG của doanh nghiệp.
Để tạo ra thông tin có chất lượng, doanh nghiệp cần xác định các vấn đề trọng yếu, thiết lập cơ chế quản trị và trách nhiệm, xây dựng chính sách, mục tiêu, chỉ số và hệ thống dữ liệu, đồng thời triển khai các hành động thực tế. Báo cáo và công bố thông tin là kết quả của quá trình này, được hình thành trên nền tảng quản trị, chiến lược, quản trị rủi ro, đo lường và thực hành ESG…
Vì vậy, một Báo cáo ESG dày hàng trăm trang không đồng nghĩa với việc doanh nghiệp đang quản trị ESG tốt. Ngược lại, doanh nghiệp chưa phát hành báo cáo riêng vẫn có thể đang quản trị nhiều vấn đề ESG thông qua quản lý môi trường, an toàn lao động, quyền lợi người lao động, quản trị rủi ro, kiểm soát nội bộ hay đạo đức kinh doanh. Nói cách khác, báo cáo phản ánh những gì doanh nghiệp đang thực hiện, nhưng không thể thay thế hệ thống quản trị và hành động thực tế.
Do đó, thay vì chỉ đặt câu hỏi “Chúng ta cần công bố những chỉ số nào?”, doanh nghiệp cần bắt đầu từ câu hỏi quan trọng hơn: “Chúng ta đang quản trị những vấn đề ESG đó như thế nào?”.
Doanh nghiệp nên áp dụng tiêu chuẩn ESG nào?
Không có một câu trả lời chung cho mọi doanh nghiệp.
Việc lựa chọn tiêu chuẩn ESG cần dựa trên mục tiêu công bố, đối tượng sử dụng thông tin, ngành nghề, thị trường hoạt động, yêu cầu pháp lý, khách hàng, chuỗi cung ứng và kỳ vọng của các bên liên quan.
Ví dụ, doanh nghiệp muốn công bố các tác động đối với môi trường và xã hội có thể tham chiếu GRI Standards. Doanh nghiệp hướng đến nhà đầu tư và thị trường vốn cần quan tâm đến IFRS S1 và IFRS S2 cùng các yêu cầu pháp lý liên quan. Trong khi đó, SASB Standards hỗ trợ xác định các vấn đề và chỉ số bền vững đặc thù theo ngành.
Doanh nghiệp cũng có thể kết hợp nhiều tiêu chuẩn nếu xác định rõ mục đích của từng hệ thống và bảo đảm tính nhất quán. Vì vậy, thay vì lựa chọn một tiêu chuẩn ESG vì mức độ phổ biến, doanh nghiệp cần xác định mình cần giải quyết vấn đề gì và cung cấp thông tin cho ai.
—————
Tài liệu tham khảo:
- GRI – GRI Standards và GRI Sector Standards. GRI Standards
- IFRS Foundation / ISSB – IFRS S1, IFRS S2 và SASB Standards. IFRS Sustainability Standards
- UN Global Compact – The Ten Principles. UN Global Compact
- United Nations – Sustainable Development Goals (SDGs). SDGs
- OECD – Guidelines for Multinational Enterprises on Responsible Business Conduct. OECD Guidelines
- Ipieca – Sustainability Reporting Guidance for the Oil and Gas Industry. Ipieca Guidance
- VLCA – Tổng kết Báo cáo PTBV 2024–2025. VLCA 2024 · VLCA 2025
Về CGS Việt Nam
Công ty Cổ phần Tư vấn Quản trị CGS Việt Nam cung cấp các giải pháp tư vấn chuyên sâu về Quản trị Công ty, Phát triển Bền vững (ESG), Quản lý Rủi ro & Kiểm toán Nội bộ. Với đội ngũ chuyên gia giàu kinh nghiệm và am hiểu thông lệ quốc tế, CGS Việt Nam đồng hành cùng doanh nghiệp xây dựng hệ thống quản trị hiệu quả, nâng cao năng lực quản lý, đáp ứng yêu cầu của nhà đầu tư và hướng tới phát triển bền vững.
—————
Liên hệ với CGS Việt Nam:
Hotline: (+84) 363 581 520 | Email: [email protected] | Website: https://cgsvietnam.com/
LinkedIn: https://www.linkedin.com/company/cgs-vietnam | Facebook: https://www.facebook.com/CGSVietnamCompany/