Doanh nghiệp đang công bố ngày càng nhiều báo cáo tài chính, báo cáo quản trị, báo cáo phát triển bền vững và tài liệu dành cho nhà đầu tư. Tuy nhiên, các báo cáo này thường tồn tại như những “mảnh ghép” riêng biệt: thông tin tài chính chưa giải thích đầy đủ các nguồn lực tạo ra kết quả, còn dữ liệu ESG chưa chỉ rõ ảnh hưởng đến chiến lược, dòng tiền và triển vọng.
Vấn đề không chỉ là doanh nghiệp công bố bao nhiêu thông tin, mà là các thông tin có được kết nối để người đọc hiểu cách doanh nghiệp tạo ra giá trị hay không. Khung Báo cáo Tích hợp (Integrated Reporting Framework) được xây dựng để giải quyết khoảng trống này.
Khung Báo cáo Tích hợp (Integrated Reporting) là gì?
Theo IFRS Foundation, Báo cáo Tích hợp (Integrated Reporting – IR) là cách thức truyền đạt súc tích về cách chiến lược, quản trị, kết quả hoạt động và triển vọng của tổ chức, trong bối cảnh môi trường bên ngoài, dẫn đến việc tạo ra, duy trì hoặc làm suy giảm giá trị trong ngắn, trung và dài hạn. Khung Báo cáo Tích hợp được xây dựng trên cách tiếp cận đa nguồn vốn, xem xét các nguồn lực và mối quan hệ mà tổ chức sử dụng hoặc tác động trong quá trình tạo ra giá trị.
Khung được công bố lần đầu năm 2013, sửa đổi năm 2021 và hiện nằm trong hệ sinh thái báo cáo doanh nghiệp của IFRS Foundation, đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy tư duy tích hợp (integrated thinking) và tính kết nối giữa các thông tin doanh nghiệp.
Khung Báo cáo Tích hợp (Integrated Reporting Framework) không đơn giản là gộp báo cáo tài chính, báo cáo thường niên và báo cáo phát triển bền vững thành một tài liệu. Một báo cáo chỉ thực sự phản ánh tinh thần khi thể hiện được mối liên hệ giữa:
- Bối cảnh hoạt động, chiến lược và mô hình kinh doanh;
- Quản trị, rủi ro, cơ hội và phân bổ nguồn lực;
- Kết quả tài chính và phi tài chính;
- Kết quả trong quá khứ và triển vọng tương lai;
- Giá trị được tạo ra, duy trì hoặc bị suy giảm.
Như vậy, “tích hợp” trước hết là yêu cầu về tư duy quản trị và tính kết nối của thông tin, không chỉ là lựa chọn về hình thức trình bày báo cáo.
Khung Báo cáo Tích hợp đang được áp dụng như thế nào?
Theo KPMG Survey of Sustainability Reporting 2024, mức độ sử dụng Integrated Reporting Framework có sự khác biệt đáng kể giữa các khu vực và nhóm doanh nghiệp. Một số số liệu đáng chú ý:
- 45% doanh nghiệp N100 tại Trung Đông và Châu Phi sử dụng Integrated Reporting Framework;
- 16% tại Châu Âu;
- 24% doanh nghiệp N100 trong toàn bộ mẫu khảo sát sử dụng Framework;
- 17% nhóm G250 sử dụng Integrated Reporting Framework.
Trong nghiên cứu của KPMG, N100 gồm 100 doanh nghiệp lớn nhất theo doanh thu tại mỗi quốc gia, vùng lãnh thổ hoặc khu vực pháp lý được khảo sát; G250 là 250 doanh nghiệp lớn nhất thế giới theo doanh thu.
Các số liệu cho thấy mức độ áp dụng Integrated Reporting chưa đồng đều giữa các thị trường. Điều này cũng phản ánh rằng khung Báo cáo Tích hợp là một cách tiếp cận doanh nghiệp có thể lựa chọn để nâng cao tính kết nối của thông tin, thay vì một mô hình báo cáo duy nhất đang được tất cả doanh nghiệp áp dụng.
Vì sao báo cáo doanh nghiệp vẫn thiếu tính kết nối?
Trong thực tiễn, quá trình lập báo cáo thường có sự tham gia của nhiều phòng, ban.
Bộ phận Tài chính – Kế toán cung cấp dữ liệu tài chính; các đơn vị phụ trách phát triển bền vững, môi trường, nhân sự hoặc các chức năng liên quan tổng hợp dữ liệu ESG; bộ phận Quản trị Công ty hoặc Thư ký Công ty cung cấp thông tin về HĐQT và cơ chế quản trị; trong khi bộ phận Quan hệ Nhà đầu tư hoặc Truyền thông – Marketing có thể tham gia tổng hợp, biên tập và trình bày báo cáo.
Sự tham gia đa chức năng là cần thiết đối với Báo cáo Tích hợp.
Tuy nhiên, nếu thiếu cơ chế điều phối và tư duy tích hợp, báo cáo dễ trở thành tập hợp các phần nội dung rời rạc, chưa thể hiện rõ mối liên hệ giữa chiến lược, quản trị, mô hình kinh doanh, rủi ro – cơ hội, kết quả hoạt động và khả năng tạo ra giá trị. Một số hạn chế thường gặp gồm:
- Chiến lược chưa gắn rõ với mục tiêu và phân bổ nguồn lực;
- Mô hình kinh doanh mới dừng ở mô tả hoạt động;
- Rủi ro được liệt kê nhưng chưa kết nối với chiến lược và triển vọng;
- Thông tin ESG tách biệt khỏi kết quả tài chính và quyết định đầu tư;
- Chỉ tiêu thiếu nhất quán về phạm vi, kỳ báo cáo hoặc phương pháp xác định;
- HĐQT chỉ tham gia ở giai đoạn phê duyệt cuối cùng.
Nguyên nhân sâu xa nằm ở mức độ tích hợp trong hệ thống quản trị. Khi chiến lược, rủi ro, hiệu suất, tài chính và phát triển bền vững vẫn được quản lý tách biệt, HĐQT khó có được góc nhìn tổng thể, nhà đầu tư phải tự kết nối các thông tin phân tán, còn Ban Điều hành dễ ra quyết định theo từng “silo”.
Khi đó, báo cáo dù có nhiều thông tin nhưng chưa chắc đã hữu ích.
6 nguồn vốn – 7 nguyên tắc – 8 cấu phần nội dung trong Khung Báo cáo Tích hợp (Integrated Reporting Framework)
Khung Báo cáo Tích hợp được xây dựng trên ba nhóm nội dung nền tảng: 6 nguồn vốn, 7 nguyên tắc hướng dẫn và 8 cấu phần nội dung.
Ba nhóm này giúp doanh nghiệp trả lời ba câu hỏi cơ bản:
- Doanh nghiệp đang phụ thuộc vào và tác động đến những nguồn lực nào?
- Báo cáo cần trình bày những nội dung trọng tâm nào?
- Thông tin nên được lựa chọn và kết nối theo những nguyên tắc nào?
Doanh nghiệp không bắt buộc phải sử dụng đúng thuật ngữ của sáu nguồn vốn, trình bày đầy đủ cả sáu loại vốn hay cấu trúc báo cáo theo tám cấu phần. Các thành phần này chủ yếu đóng vai trò như một khung tham chiếu giúp doanh nghiệp xem xét đầy đủ những yếu tố có ảnh hưởng đến khả năng tạo ra, duy trì hoặc làm suy giảm giá trị theo thời gian.
Quan trọng hơn, các nội dung cần được kết nối với nhau. Chẳng hạn, một rủi ro trọng yếu cần được liên hệ với chiến lược ứng phó, nguồn lực được phân bổ, chỉ tiêu theo dõi, kết quả thực hiện và triển vọng.
Một quyết định kinh doanh có thể tác động đến nhiều nguồn vốn
Cách tiếp cận đa nguồn vốn giúp doanh nghiệp nhận diện sự phụ thuộc và các đánh đổi (trade-offs) giữa các nguồn lực trong mỗi quyết định kinh doanh. Ví dụ, đầu tư dây chuyền sản xuất mới có thể nâng cao năng lực vận hành, nhưng đồng thời yêu cầu thêm vốn tài chính và có thể làm tăng mức sử dụng năng lượng, nước hoặc phát thải.
Tương tự, đầu tư vào đào tạo nhân sự làm phát sinh chi phí trong ngắn hạn nhưng có thể nâng cao kỹ năng, năng suất và năng lực của đội ngũ trong dài hạn. Vì vậy, doanh nghiệp không chỉ xem xét:
“Quyết định này tạo ra bao nhiêu lợi nhuận?”
mà còn cần đánh giá:
“Những nguồn vốn nào đang được sử dụng, gia tăng hoặc suy giảm để tạo ra kết quả đó?”
Đây là một trong những khác biệt quan trọng của tư duy tích hợp (integrated thinking).
Báo cáo thường niên thông thường và báo cáo áp dụng Integrated Reporting Framework khác nhau thế nào?
Báo cáo tích hợp không nhất thiết tạo ra một loại báo cáo hoàn toàn tách biệt với báo cáo thường niên. Doanh nghiệp có thể áp dụng các nguyên tắc của Integrated Reporting Framework ngay trong báo cáo thường niên để nâng cao mức độ kết nối của thông tin.
Khung Báo cáo Tích hợp liên hệ thế nào với IFRS S1, IFRS S2 và GRI?
Khung Báo cáo Tích hợp là một khung dựa trên nguyên tắc (principles-based), tập trung vào cách doanh nghiệp kết nối thông tin để giải thích khả năng tạo ra giá trị theo thời gian. Integrated Reporting Framework không quy định một bộ chỉ tiêu ESG chuẩn hóa áp dụng giống nhau cho mọi doanh nghiệp. Vì vậy, trong thực tiễn, khung Báo cáo Tích hợp có thể được sử dụng kết hợp với các tiêu chuẩn công bố khác:
- IFRS S1 yêu cầu công bố các rủi ro và cơ hội liên quan đến phát triển bền vững có thể ảnh hưởng đến dòng tiền, khả năng tiếp cận tài chính hoặc chi phí vốn;
- IFRS S2 tập trung vào rủi ro và cơ hội liên quan đến khí hậu;
- Chuẩn mực SASB hỗ trợ xác định các vấn đề và chỉ tiêu phát triển bền vững theo ngành;
- GRI hỗ trợ công bố các tác động đáng kể của doanh nghiệp đối với nền kinh tế, môi trường và con người;
- Khung Báo cáo Tích hợp (Integrated Reporting Framework) tạo ra cấu trúc kết nối các thông tin trọng yếu với chiến lược, quản trị, mô hình kinh doanh, rủi ro và cơ hội, kết quả hoạt động và triển vọng của doanh nghiệp.
Có thể hiểu đơn giản: Integrated Reporting cung cấp một khung tổng thể để kết nối và truyền tải câu chuyện tạo giá trị, trong khi IFRS S1, IFRS S2, SASB Standards và GRI Standards cung cấp các yêu cầu hoặc hướng dẫn công bố cụ thể cho những mục tiêu thông tin khác nhau. Các khung và tiêu chuẩn này không nhất thiết thay thế nhau mà có thể được sử dụng bổ trợ để tạo nên một hệ thống báo cáo doanh nghiệp có tính kết nối hơn.
Báo cáo Tích hợp trong bối cảnh Việt Nam
Tại Việt Nam, công ty đại chúng phải lập và công bố Báo cáo thường niên theo Thông tư 96/2020/TT-BTC và các văn bản sửa đổi, bổ sung. Nội dung Báo cáo thường niên bao gồm tình hình hoạt động, Quản trị Công ty, đánh giá của HĐQT và thông tin liên quan đến tác động môi trường – xã hội. Tuy nhiên, một báo cáo thường niên được lập đúng mẫu tại TT96 chưa phải là báo cáo tích hợp chuẩn theo Integrated Reporting Framework. Do đó, doanh nghiệp cần phân biệt ba cấp độ:
- Tuân thủ pháp luật: Đáp ứng các nội dung, hình thức và thời hạn công bố thông tin theo quy định áp dụng;
- Áp dụng tiêu chuẩn báo cáo: Sử dụng IFRS S1, IFRS S2, GRI Standards, SASB Standards hoặc các tiêu chuẩn phù hợp để xác định và công bố thông tin theo từng mục tiêu báo cáo;
- Áp dụng Khung Báo cáo Tích hợp: Kết nối các thông tin trọng yếu thành câu chuyện để giải thích cách doanh nghiệp tạo ra giá trị theo thời gian.
Cách tiếp cận này cũng phù hợp với tinh thần của Nguyên tắc VI.A.3 trong Bộ Nguyên tắc Quản trị Công ty G20/OECD 2023, theo đó thông tin về phát triển bền vững, báo cáo tài chính và các thông tin doanh nghiệp khác cần có sự kết nối.
Đối với doanh nghiệp Việt Nam, Khung Báo cáo Tích hợp vì vậy có thể được xem là một khung tham chiếu để nâng cao chất lượng báo cáo thường niên, tăng tính kết nối của thông tin phục vụ nhà đầu tư và từng bước nâng cao mức độ sẵn sàng trước xu hướng gia tăng yêu cầu công bố thông tin bền vững trên thị trường.
Khuyến nghị cho doanh nghiệp
Doanh nghiệp không nên bắt đầu bằng thiết kế báo cáo mà cần phải đi từ chiến lược, mô hình kinh doanh, quản trị rủi ro và cách tạo ra giá trị. Đây phải là dự án quản trị liên chức năng, với sự tham gia sớm của HĐQT trong xác định vấn đề trọng yếu, giám sát đánh đổi chiến lược và bảo đảm tính cân bằng.
Báo cáo cần súc tích, tập trung vào thông tin trọng yếu; dữ liệu chi tiết có thể đặt trong các báo cáo chuyên đề, phụ lục hoặc website. Quan trọng nhất, thông tin công bố phải nhất quán với thông tin HĐQT và Ban Điều hành thực sự sử dụng để ra quyết định. Vì vậy, một Báo cáo Tích hợp (Integrated Report) có chất lượng không chỉ được tạo ra ở khâu biên tập cuối kỳ mà cần bắt nguồn từ tư duy tích hợp (integrated thinking) trong chính hoạt động quản trị và điều hành doanh nghiệp.
CGS Việt Nam có thể hỗ trợ doanh nghiệp như thế nào?
CGS Việt Nam cung cấp dịch vụ tư vấn xây dựng và nâng cao chất lượng báo cáo thường niên, báo cáo tích hợp và báo cáo phát triển bền vững, phù hợp với đặc thù hoạt động, yêu cầu pháp lý và định hướng tiếp cận thị trường vốn của doanh nghiệp.
Phạm vi hỗ trợ gồm đánh giá mức độ sẵn sàng và khoảng cách với GRI, IFRS S1 – S2; xây dựng lộ trình chuyển đổi và mô hình tạo giá trị; xác định các nguồn vốn, vấn đề trọng yếu; kết nối chiến lược, rủi ro, chỉ tiêu và ESG; thiết lập cơ cấu quản trị, quy trình, kiểm soát dữ liệu; tư vấn nội dung báo cáo; đào tạo đội ngũ và chuẩn bị cho đảm bảo độc lập.
Mục tiêu không chỉ là xuất bản báo cáo tốt hơn mà còn hình thành tư duy tích hợp trong quản trị và ra quyết định. Khi chiến lược, nguồn lực, rủi ro, hiệu suất và phát triển bền vững được nhìn trong cùng một hệ thống, báo cáo tích hợp trở thành công cụ nâng cao trách nhiệm giải trình, đối thoại với nhà đầu tư và tạo giá trị dài hạn.
Đọc thêm: Thông tin tài chính và thông tin bền vững: Vì sao doanh nghiệp cần kết nối hai dòng dữ liệu?
Tài liệu tham khảo:
- IFRS Foundation (2021), *Integrated Reporting Framework*
- KPMG (2024), *The Move to Mandatory Reporting – Survey of Sustainability Reporting 2024*
- IFRS Foundation (2023), *IFRS S1 – General Requirements for Disclosure of Sustainability-related Financial Information*
- IFRS Foundation (2023), *IFRS S2 – Climate-related Disclosures*
- IFRS Foundation, *SASB Standards*
- Global Reporting Initiative, *GRI Standards*
- Bộ Tài chính (2020), *Thông tư 96/2020/TT-BTC*
- OECD (2023), *G20/OECD Principles of Corporate Governance 2023*
Về CGS Việt Nam
Công ty Cổ phần Tư vấn Quản trị CGS Việt Nam cung cấp các giải pháp tư vấn chuyên sâu về Quản trị Công ty, Phát triển Bền vững (ESG), Quản lý Rủi ro & Kiểm toán Nội bộ. Với đội ngũ chuyên gia giàu kinh nghiệm và am hiểu thông lệ quốc tế, CGS Việt Nam đồng hành cùng doanh nghiệp xây dựng hệ thống quản trị hiệu quả, nâng cao năng lực quản lý, đáp ứng yêu cầu của nhà đầu tư và hướng tới phát triển bền vững.
—————
Liên hệ với CGS Việt Nam:
Hotline: (+84) 363 581 520 | Email: [email protected] | Website: https://cgsvietnam.com/
LinkedIn: https://www.linkedin.com/company/cgs-vietnam | Facebook: https://www.facebook.com/CGSVietnamCompany/