Thông tin tài chính luôn là cơ sở quan trọng để đánh giá kết quả hoạt động của doanh nghiệp. Tuy nhiên, chỉ riêng thông tin tài chính chưa đủ để phản ánh đầy đủ khả năng tạo ra và duy trì giá trị trong dài hạn.
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, khan hiếm tài nguyên, yêu cầu giảm phát thải hay chuyển dịch công nghệ ngày càng gia tăng, thông tin bền vững đang trở thành nguồn thông tin quan trọng giúp nhà đầu tư và các bên liên quan đánh giá triển vọng tài chính cũng như năng lực chống chịu của doanh nghiệp.
Tuy nhiên, trên thực tế, thông tin tài chính và thông tin bền vững vẫn thường được quản lý và công bố theo hai dòng riêng biệt. Khi thiếu sự kết nối, doanh nghiệp có thể chứng minh mình đang thực hiện nhiều sáng kiến bền vững nhưng lại khó giải thích các sáng kiến đó sẽ ảnh hưởng như thế nào đến hiệu quả hoạt động và giá trị dài hạn.
Đối với các công ty đại chúng và công ty niêm yết, câu hỏi ngày nay không còn là “Doanh nghiệp đã có Báo cáo Phát triển Bền vững hay chưa?”, mà là: “Doanh nghiệp đã kết nối thông tin tài chính và thông tin bền vững như thế nào để phản ánh đầy đủ rủi ro, cơ hội và năng lực chống chịu trong dài hạn?”
Mối liên hệ giữa thông tin tài chính và thông tin bền vững
Một trong những thay đổi quan trọng trong Quản trị Công ty hiện đại là cách nhìn về thông tin bền vững. Nếu trước đây các thông tin về môi trường, xã hội và quản trị (ESG) thường được công bố như một nhóm chỉ tiêu riêng biệt nhằm đáp ứng yêu cầu minh bạch, thì ngày nay các thông lệ quốc tế đều hướng đến một mục tiêu cao hơn: Giúp nhà đầu tư hiểu các vấn đề bền vững sẽ ảnh hưởng như thế nào đến khả năng tạo ra giá trị của doanh nghiệp trong ngắn, trung và dài hạn.
Quan điểm này được phản ánh rõ trong Bộ Nguyên tắc Quản trị Công ty G20/OECD (2023). OECD khuyến nghị doanh nghiệp công bố các thông tin trọng yếu về Phát triển Bền vững theo cách giúp nhà đầu tư đánh giá được tác động của các rủi ro và cơ hội đối với chiến lược, hiệu quả hoạt động, tình hình tài chính và triển vọng dài hạn.
Nói cách khác, mục tiêu của công bố thông tin không chỉ là minh bạch về các hoạt động ESG, mà còn phải phản ánh mối liên hệ giữa thông tin bền vững với khả năng kiến tạo và bảo vệ giá trị của doanh nghiệp.
Tư duy này cũng là nền tảng của các khuôn khổ và chuẩn mực báo cáo hiện nay. Khung Báo cáo tích hợp (IIRC) giới thiệu khái niệm integrated thinking, khuyến khích doanh nghiệp nhìn nhận chiến lược, quản trị, mô hình kinh doanh, các nguồn lực và kết quả hoạt động như những yếu tố có mối quan hệ chặt chẽ với nhau trong quá trình tạo ra giá trị.
Tiếp nối cách tiếp cận đó, IFRS S1 yêu cầu doanh nghiệp bảo đảm tính kết nối của thông tin (connectivity of information) giữa thông tin tài chính và thông tin bền vững, giúp người sử dụng báo cáo hiểu không chỉ điều gì đã xảy ra, mà còn vì sao những vấn đề bền vững đó có ý nghĩa đối với triển vọng tài chính và năng lực chống chịu của doanh nghiệp trong tương lai.
Vì sao doanh nghiệp chưa kết nối được thông tin tài chính và thông tin bền vững?
Mặc dù thông tin tài chính và thông tin bền vững ngày càng được yêu cầu công bố đồng thời, nhiều doanh nghiệp vẫn quản lý hai nhóm thông tin này theo các hệ thống riêng biệt.
Phòng Tài chính – Kế toán chịu trách nhiệm lập Báo cáo Tài chính; bộ phận ESG theo dõi các chỉ tiêu môi trường và xã hội; bộ phận quản lý rủi ro và kiểm toán nội bộ thực hiện các chức năng giám sát riêng. Mỗi bộ phận đều hoàn thành tốt vai trò của mình, nhưng doanh nghiệp lại thiếu cơ chế để kết nối các thông tin này phục vụ hệ thống quản trị và ra quyết định thống nhất.
Ba khoảng trống phổ biến thường gặp là:
Dữ liệu được quản lý phân tán
Thông tin tài chính và thông tin ESG thường được thu thập trên các hệ thống khác nhau, với phương pháp tính toán, phạm vi và chu kỳ báo cáo không đồng nhất. Điều này khiến doanh nghiệp gặp khó khăn khi phân tích mối quan hệ giữa các chỉ tiêu tài chính và phi tài chính.
Khó lượng hóa tác động tài chính của các vấn đề bền vững
Nhiều doanh nghiệp đã nhận diện được các rủi ro như biến đổi khí hậu, thiếu nước hay gián đoạn chuỗi cung ứng, nhưng chưa đánh giá được những rủi ro này sẽ ảnh hưởng như thế nào đến doanh thu, chi phí, dòng tiền hoặc nhu cầu đầu tư. Khi chưa chuyển đổi được các rủi ro bền vững thành tác động tài chính cụ thể, ESG vẫn chỉ là thông tin mô tả thay vì trở thành cơ sở cho việc lập kế hoạch và phân bổ nguồn lực.
Thông tin bền vững chưa được tích hợp vào hệ thống quản trị
Tại nhiều doanh nghiệp, ESG vẫn được xem là trách nhiệm của một bộ phận chuyên trách hoặc phục vụ mục đích công bố thông tin. Trong khi đó, năng lực chống chịu chỉ có thể được hình thành khi các yếu tố bền vững được đưa vào quá trình xây dựng chiến lược, quản trị rủi ro, lập ngân sách và ra quyết định đầu tư. Điều này đòi hỏi sự tham gia của Hội đồng Quản trị, Ban Điều hành và các chức năng quản trị trọng yếu, thay vì chỉ riêng bộ phận ESG.
Nhìn rộng hơn, khoảng cách giữa thông tin tài chính và thông tin bền vững không đơn thuần là vấn đề về báo cáo. Đó là khoảng cách trong quá trình ra quyết định.
Một doanh nghiệp có năng lực chống chịu cao không chỉ theo dõi kết quả tài chính hiện tại mà còn hiểu rõ những yếu tố môi trường, xã hội và quản trị nào có thể làm thay đổi khả năng tạo giá trị trong tương lai. Khi hai dòng thông tin được kết nối, Hội đồng Quản trị và Ban Điều hành sẽ có cơ sở đầy đủ hơn để đánh giá rủi ro, phân bổ nguồn lực và xây dựng chiến lược phát triển dài hạn
Thông tin bền vững và thông tin tài chính: Xu hướng công bố tại Việt Nam
Theo Báo cáo Khảo sát tiến trình thực hành ESG năm 2025 của PwC, ESG tại Việt Nam đang chuyển từ giai đoạn xây dựng cam kết sang triển khai thực chất trong hoạt động kinh doanh. Khi ngày càng nhiều doanh nghiệp tích hợp ESG vào chiến lược và vận hành, thông tin bền vững không còn được xem là nhóm thông tin độc lập mà ngày càng được liên kết với thông tin tài chính để phục vụ nhà đầu tư và thị trường vốn.
Thực tiễn trên thị trường cũng cho thấy một số doanh nghiệp niêm yết như Tập đoàn Bảo Việt và Tổng công ty Phân bón Dầu khí Cà Mau (PVCFC) đã từng bước tăng cường sự kết nối giữa thông tin tài chính và thông tin bền vững trong hệ thống báo cáo.
Bên cạnh việc công bố các chỉ tiêu ESG, các doanh nghiệp này đã chú trọng liên kết các nội dung về Chiến lược, Quản trị Công ty, Quản trị Rủi ro và Phát triển Bền vững với kết quả hoạt động kinh doanh và định hướng dài hạn, qua đó giúp nhà đầu tư có cái nhìn toàn diện hơn về khả năng tạo ra và duy trì giá trị của doanh nghiệp.
Tuy nhiên, tính kết nối của thông tin vẫn còn là một khoảng trống cần tiếp tục cải thiện. Trong nhiều trường hợp, báo cáo đã mô tả các rủi ro, cơ hội và sáng kiến ESG nhưng chưa làm rõ các yếu tố này sẽ ảnh hưởng như thế nào đến doanh thu, chi phí, dòng tiền, nhu cầu đầu tư hay triển vọng tài chính trong ngắn, trung và dài hạn. Đây cũng chính là định hướng mà Bộ Nguyên tắc Quản trị Công ty G20/OECD (2023), Khung Báo cáo tích hợp (IIRC) và IFRS S1 đều nhấn mạnh thông qua yêu cầu về tính kết nối giữa thông tin tài chính và thông tin bền vững (connectivity of information).
Những thay đổi này không chỉ phản ánh xu hướng công bố thông tin mà còn cho thấy thông tin bền vững đang dần tác động đến quyết định của các nhà đầu tư và nhà cung cấp vốn. Một nghiên cứu trên 100 doanh nghiệp có vốn hóa lớn nhất niêm yết trên HOSE và HNX, sử dụng dữ liệu giai đoạn 2021–2023, cho thấy mức độ công bố thông tin bền vững có mối quan hệ nghịch với chi phí nợ, chi phí vốn chủ sở hữu và chi phí sử dụng vốn bình quân (WACC), trong đó các thông tin liên quan đến môi trường có tác động đáng kể nhất.
Doanh nghiệp nên bắt đầu kết nối thông tin tài chính và thông tin bền vững từ đâu?
Đối với Hội đồng Quản trị và Ban Điều hành, việc kết nối thông tin tài chính và thông tin bền vững không nên bắt đầu từ câu hỏi “Làm thế nào để lập một báo cáo ESG tốt hơn?”, mà từ câu hỏi: “Những vấn đề bền vững nào đang có khả năng ảnh hưởng đến giá trị doanh nghiệp?”. Khi xuất phát từ góc nhìn này, doanh nghiệp sẽ xem công bố thông tin là kết quả của một hệ thống quản trị, thay vì chỉ là yêu cầu về báo cáo.
Để từng bước xây dựng hệ thống thông tin có tính kết nối, doanh nghiệp có thể tập trung vào 4 ưu tiên sau:
Xác định các vấn đề bền vững có tác động tài chính trọng yếu
Không phải mọi chỉ tiêu ESG đều cần được liên kết với các chỉ tiêu tài chính. Doanh nghiệp nên tập trung vào những vấn đề có khả năng ảnh hưởng đáng kể đến mô hình kinh doanh, chiến lược, doanh thu, chi phí, tài sản, dòng tiền hoặc khả năng tiếp cận vốn. Đây là bước đầu tiên để xác định những thông tin bền vững thực sự có ý nghĩa đối với việc ra quyết định của nhà đầu tư và các nhà cung cấp vốn.
Tích hợp ESG vào hệ thống quản trị rủi ro và hoạch định chiến lược
Các rủi ro liên quan đến khí hậu, tài nguyên, chuỗi cung ứng hay yêu cầu pháp lý cần được đánh giá cùng với các rủi ro tài chính và vận hành. Khi đó, Hội đồng Quản trị và Ban Điều hành có thể cân nhắc đầy đủ hơn trong quá trình lập kế hoạch đầu tư, phân bổ nguồn lực và xây dựng các kịch bản phát triển. Đây cũng là điều kiện để thông tin tài chính và thông tin bền vững được sử dụng đồng thời trong quá trình quản trị.
Xây dựng hệ thống dữ liệu đáng tin cậy
Chất lượng công bố thông tin phụ thuộc vào chất lượng dữ liệu. Doanh nghiệp cần xác định rõ nguồn dữ liệu, đơn vị chịu trách nhiệm, phương pháp tính toán, quy trình kiểm soát và cơ chế phê duyệt đối với cả thông tin tài chính và thông tin bền vững. Đây cũng là nền tảng để kiểm toán nội bộ và các hoạt động đảm bảo độc lập có thể đánh giá tính đầy đủ và độ tin cậy của thông tin.
Xem công bố thông tin là kết quả của một hệ thống quản trị
Một Báo cáo Phát triển Bền vững chất lượng không được tạo ra trong vài tháng trước thời điểm công bố, mà là kết quả của quá trình quản trị xuyên suốt, trong đó các yếu tố bền vững được tích hợp vào chiến lược, vận hành, quản lý rủi ro và quá trình ra quyết định. Khi đó, thông tin tài chính và thông tin bền vững sẽ không còn là hai dòng dữ liệu riêng biệt mà trở thành một hệ thống thông tin thống nhất phục vụ quản trị doanh nghiệp.
Lộ trình xây dựng hệ thống thông tin có tính kết nối
Việc kết nối thông tin tài chính và thông tin bền vững không chỉ là yêu cầu về công bố thông tin mà còn là quá trình nâng cao năng lực quản trị. Với kinh nghiệm chuyên môn của mình, CGS Việt Nam hỗ trợ doanh nghiệp từng bước xây dựng hệ thống quản trị và công bố thông tin theo các thông lệ quốc tế, bao gồm:
- Đánh giá hiện trạng hệ thống quản trị, quản lý rủi ro và công bố thông tin để xác định khoảng trống so với các thông lệ quốc tế như IFRS S1, IFRS S2, GRI và Bộ Nguyên tắc Quản trị Công ty G20/OECD.
- Xác định các vấn đề bền vững trọng yếu và đánh giá tác động của các yếu tố này đối với chiến lược, mô hình kinh doanh và triển vọng tài chính của doanh nghiệp.
- Thiết kế cơ chế kết nối giữa dữ liệu ESG, quản trị rủi ro, chiến lược và thông tin tài chính nhằm nâng cao chất lượng quản trị và công bố thông tin.
- Xây dựng hệ thống quản trị dữ liệu ESG, bao gồm quy trình thu thập, kiểm soát, phân công trách nhiệm và cơ chế đảm bảo chất lượng dữ liệu phục vụ báo cáo và ra quyết định.
- Tư vấn xây dựng Báo cáo Phát triển Bền vững và Báo cáo tích hợp, giúp doanh nghiệp nâng cao tính minh bạch và đáp ứng kỳ vọng ngày càng cao của nhà đầu tư và thị trường vốn.
Mục tiêu cuối cùng không chỉ là giúp doanh nghiệp có một báo cáo bền vững chất lượng hơn, mà quan trọng hơn là xây dựng một hệ thống quản trị trong đó các thông tin tài chính và thông tin bền vững được kết nối, hỗ trợ Hội đồng Quản trị và Ban Điều hành đưa ra các quyết định dựa trên dữ liệu, nâng cao năng lực chống chịu và tạo dựng giá trị bền vững trong dài hạn.
Bài viết thuộc chuỗi nội dung về Bộ Nguyên tắc Quản trị Công ty G20/OECD, được thực hiện với sự phối hợp chuyên môn giữa CGS Việt Nam và Viện Nghiên cứu Quản trị Công ty VNIDA (VNICG), nhằm chia sẻ kiến thức, phương pháp đánh giá và cách thức vận dụng các nguyên tắc quản trị trong thực tiễn doanh nghiệp.
Tài liệu tham khảo:
- Bộ Nguyên tắc Quản trị Công ty G20/OECD 2023
- IFRS (2023) IFRS S1 General Requirements for Disclosure of Sustainability-related Financial Information
- IFRS (2023) Connectivity―what is it and what does it deliver?
- PwC Vietnam (2025) Báo cáo Khảo sát tiến trình thực hành ESG năm 2025
- Huu Cuong, N. & Hien Khanh, D. (2023), The impact of sustainability reporting on the cost of capital: evidence from Vietnam’s listed companies, Journal of Financial Reporting and Accounting, 24(3), pp. 1256-1280.
Về CGS Việt Nam
Công ty Cổ phần Tư vấn Quản trị CGS Việt Nam cung cấp các giải pháp tư vấn chuyên sâu về Quản trị Công ty, Phát triển Bền vững (ESG), Quản lý Rủi ro & Kiểm toán Nội bộ.
Với đội ngũ chuyên gia giàu kinh nghiệm và am hiểu thông lệ quốc tế, CGS Việt Nam đồng hành cùng doanh nghiệp xây dựng hệ thống quản trị hiệu quả, nâng cao năng lực quản lý, đáp ứng yêu cầu của nhà đầu tư và hướng tới tăng trưởng bền vững.
Thông tin chính thức về CGS Việt Nam được cập nhật tại website: https://cgsvietnam.com/
LinkedIn: https://www.linkedin.com/company/cgs-vietnam
Facebook: https://www.facebook.com/CGSVietnamCompany
Hotline: (+84) 363 581 520
Email: [email protected]