Ngày 17 – 18/09/2026 tại Hà Nội, Hội thảo APEC về “Tạo lập môi trường thuận lợi hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa thực hành Môi trường, Xã hội và Quản trị (ESG)” đã diễn ra với sự tham gia của các chuyên gia, tổ chức hỗ trợ doanh nghiệp và đại diện khu vực tư nhân trong khu vực APEC.
Trong khuôn khổ chương trình, ông Hoàng Đức Hùng – Chủ tịch HĐQT CGS Việt Nam tham gia với vai trò diễn giả tại Phiên 3: “Tài chính và động lực thị trường thúc đẩy ESG”, cùng Dr. Nam Nguyen – Founder & CEO, KLINOVA, Việt Nam và Mr. Md. Zahidan Hassan – Deputy Director, Financing Division, SME Corporation Malaysia.
Đáng chú ý, Hội thảo diễn ra đúng thời điểm Quyết định 46/2026/QĐ-TTg được ban hành ngày 17/09/2026, hướng dẫn xác định dự án xanh, dự án đáp ứng tiêu chí tuần hoàn và áp dụng khung tiêu chuẩn môi trường, xã hội, quản trị. Quyết định có hiệu lực từ ngày 01/11/2026.
Bối cảnh này cho thấy mối liên hệ giữa thực hành ESG, dự án xanh và khả năng tiếp cận các nguồn lực tài chính đang ngày càng rõ hơn.
ESG dưới góc nhìn của chính SMEs: Vì sao doanh nghiệp thực sự muốn làm?
Thay vì bắt đầu từ các bộ tiêu chuẩn hay yêu cầu báo cáo, phần trình bày của ông Hoàng Đức Hùng tiếp cận ESG từ mối quan tâm nội tại của SMEs. Từ kinh nghiệm làm việc với doanh nghiệp trong nhiều vai trò khác nhau, ông Hùng chỉ ra ba nhóm động lực chính thúc đẩy SMEs quan tâm đến ESG:
- Thứ nhất, hiệu quả đầu tư và năng lực vận hành – ROI: ESG chỉ có thể trở thành một phần bền vững trong hoạt động doanh nghiệp khi doanh nghiệp nhìn thấy khả năng tối ưu vận hành, sử dụng nguồn lực hiệu quả hơn hoặc tạo ra giá trị kinh tế rõ ràng.
- Thứ hai, tuân thủ pháp luật và đáp ứng yêu cầu thị trường: Các yêu cầu liên quan đến môi trường, chuỗi cung ứng, khách hàng và đối tác đang từng bước trở thành những điều kiện kinh doanh mà SMEs khó có thể đứng ngoài.
- Thứ ba, khả năng tiếp cận nguồn vốn: Trong bối cảnh nguồn lực dành cho tín dụng xanh và tài chính bền vững tại Việt Nam đang từng bước được mở rộng, ESG có thể trở thành một trong những yếu tố hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận các dòng vốn phục vụ chuyển đổi.
Tuy nhiên, một câu hỏi quan trọng được đặt ra là: Liệu những động lực đó đã đủ mạnh để một SME thực sự dành nguồn lực cho ESG?
Rào cản không chỉ nằm ở nguồn vốn
Một điểm đáng chú ý trong phần trình bày là ESG không được nhìn nhận đơn thuần như bài toán “doanh nghiệp cần tiền nhưng chưa vay được tiền”. Trước khi nói đến thị trường vốn, SMEs phải đối diện với những hạn chế ngay từ bên trong doanh nghiệp.
Theo nội dung trình bày của ông Hùng, ba thách thức nổi bật gồm: 70% doanh nghiệp gặp khó khăn về xây dựng chiến lược; 60% thiếu năng lực triển khai; và 54% gặp khó khăn trong đo lường, theo dõi và báo cáo ESG. (Theo Báo cáo khảo sát tiến trình thực hành ESG năm 2025 của PWC)
Đằng sau những con số này là một vấn đề mang tính cấu trúc: SMEs thường có nguồn lực hạn chế, trong khi nếu áp dụng ESG ngay từ đầu theo một mô hình quá toàn diện, phức tạp hoặc tương tự các doanh nghiệp lớn, chi phí triển khai có thể vượt quá khả năng của họ.
Ngoài ra, thách thức cũng có thể đến từ bên ngoài doanh nghiệp.
Với các tổ chức tín dụng, việc tài trợ cho một SME không mặc nhiên đơn giản hơn tài trợ cho doanh nghiệp lớn. Như phần trình bày của CGS lưu ý, dù là khoản vay của SME hay doanh nghiệp lớn, ngân hàng vẫn phải dành nguồn lực để thực hiện quá trình thẩm định một cách kỹ lưỡng.
Trong thực tế, điều này có thể khiến các tổ chức tín dụng như ngân hàng có xu hướng thuận lợi hơn khi làm việc với những doanh nghiệp đã có năng lực quản trị, tình hình tài chính và khả năng cung cấp bằng chứng tốt hơn.
Song song với đó là câu chuyện về tín hiệu thị trường. Một sản phẩm “xanh” có thực sự khiến khách hàng sẵn sàng ưu tiên lựa chọn, hay quyết định mua hàng cuối cùng vẫn chủ yếu dựa trên giá và chất lượng? Nhà đầu tư quan tâm ESG đến mức nào, và họ thực sự tìm kiếm điều gì khi ra quyết định đầu tư?
Nếu các tín hiệu này chưa đủ rõ ràng, SMEs rất khó trả lời một câu hỏi cơ bản: doanh nghiệp nên đầu tư bao nhiêu cho ESG và lợi ích kinh tế thực tế sẽ đến từ đâu?
Từ cam kết ESG đến kết quả có thể chứng minh
Từ những rào cản trên, thông điệp xuyên suốt của bài trình bày là: SMEs không nhất thiết phải bắt đầu ESG bằng một hệ thống phức tạp. Thay vào đó, doanh nghiệp có thể tiếp cận theo bốn nhóm năng lực liên kết với nhau:
Quản trị → Kỹ thuật → Tài chính → Theo dõi.
- Ở lớp Quản trị, doanh nghiệp cần xác định rõ cam kết của lãnh đạo, đầu mối chịu trách nhiệm và những vấn đề thực sự quan trọng đối với hoạt động của mình.
- Ở lớp Kỹ thuật, SMEs có thể bắt đầu bằng những giải pháp phù hợp với quy mô, ưu tiên các bước nhỏ nhưng khả thi, thay vì triển khai đồng thời quá nhiều sáng kiến.
- Ở lớp Tài chính, doanh nghiệp cần bố trí nguồn vốn và dòng tiền phù hợp với khả năng của mình, đồng thời nhìn nhận ESG như một khoản đầu tư cần có logic kinh tế và khả năng hoàn vốn.
- Cuối cùng là Theo dõi: xác định các chỉ số cần thiết, quản lý dữ liệu và từng bước số hóa bằng những giải pháp vừa đủ với nhu cầu thực tế, thay vì xây dựng ngay một hệ thống quá lớn.
Mô hình trong bài trình bày của CGS thể hiện chính chuỗi chuyển đổi này: từ cam kết ESG, qua bốn năng lực về quản trị, kỹ thuật, tài chính và theo dõi, để tạo ra kết quả ESG có thể kiểm chứng và qua đó cải thiện khả năng chứng minh năng lực của doanh nghiệp với các bên cấp vốn.
Với SMEs, giải pháp phù hợp không cần quá phức tạp
Từ góc nhìn đó, ông Hoàng Đức Hùng đề xuất cách tiếp cận thực tế hơn đối với SMEs: đơn giản hóa ESG nhưng không làm mất đi bản chất của ESG. Điều SMEs cần có thể không phải là một bộ khung hàng trăm chỉ tiêu ngay từ đầu, mà là:
- một bộ chỉ số ESG vừa đủ, tập trung vào những nội dung trọng yếu và có khả năng đo lường;
- các gói tài chính phù hợp với đặc điểm, quy mô và năng lực tài chính của SMEs;
- các sáng kiến về quản trị, kỹ thuật và số hóa có chi phí hợp lý, có thể triển khai từng bước;
- và khả năng học hỏi từ những nền kinh tế đã đi trước, thay vì yêu cầu SMEs tự xây dựng mọi thứ từ đầu.
Tinh thần này cũng được thể hiện rõ trong phần sáng kiến dành cho SMEs của bài trình bày: đào tạo về ESG và quản trị, phân công đầu mối phụ trách, chuẩn hóa thông tin tài chính và dòng tiền, bắt đầu từ các giải pháp kỹ thuật có chi phí hợp lý, xây dựng baseline đơn giản và chỉ lựa chọn một số KPI trọng yếu để theo dõi.
ESG đối với SMEs cần bắt đầu từ khả năng thực thi
Một trong những vấn đề quan trọng mà Phiên 3 đặt ra là khả năng tiếp cận tài chính chỉ là một phần của bài toán.
Để dòng vốn xanh thực sự đến được với SMEs, cần đồng thời giải quyết cả hai phía: các tổ chức tài chính cần có những công cụ và cơ chế phù hợp hơn với đặc thù SME; trong khi bản thân doanh nghiệp cũng cần nâng cao năng lực để biến cam kết ESG thành kế hoạch, dòng tiền, dữ liệu và kết quả có thể chứng minh.
Với SMEs, hành trình ESG vì vậy không nhất thiết phải bắt đầu từ những chương trình lớn.
Bắt đầu nhỏ – tạo ra kết quả đo lường được – minh chứng hiệu quả – rồi từng bước mở rộng có thể là một cách tiếp cận thực tế hơn để ESG trở thành một phần của hoạt động kinh doanh, thay vì một yêu cầu nằm bên ngoài hoạt động kinh doanh.
Thông qua phần chia sẻ tại Hội thảo APEC, CGS Việt Nam tiếp tục đóng góp góc nhìn thực tiễn về cách đưa ESG đến gần hơn với doanh nghiệp, đặc biệt là khu vực SMEs – nơi các giải pháp chỉ thực sự có ý nghĩa khi chúng phù hợp với năng lực, nguồn lực và bài toán kinh doanh thực tế của doanh nghiệp.
Về CGS Việt Nam
Công ty Cổ phần Tư vấn Quản trị CGS Việt Nam cung cấp các giải pháp tư vấn chuyên sâu về Quản trị Công ty, Phát triển Bền vững (ESG), Quản lý Rủi ro & Kiểm toán Nội bộ. Với đội ngũ chuyên gia giàu kinh nghiệm và am hiểu thông lệ quốc tế, CGS Việt Nam đồng hành cùng doanh nghiệp xây dựng hệ thống quản trị hiệu quả, nâng cao năng lực quản lý, đáp ứng yêu cầu của nhà đầu tư và hướng tới phát triển bền vững.
—————
Liên hệ với CGS Việt Nam:
Hotline: (+84) 363 581 520 | Email: [email protected] | Website: https://cgsvietnam.com/
LinkedIn: https://www.linkedin.com/company/cgs-vietnam | Facebook: https://www.facebook.com/CGSVietnamCompany/