Khi nhắc đến Báo cáo Phát triển Bền vững, nhiều doanh nghiệp thường hình dung về một tài liệu dày hàng chục, thậm chí hàng trăm trang, với nhiều số liệu về môi trường, người lao động, cộng đồng và các hoạt động xã hội. Tuy nhiên, phía sau báo cáo là cả một quá trình xác định vấn đề trọng yếu, thiết lập mục tiêu, quản lý dữ liệu và theo dõi kết quả thực hiện. Vì vậy, chất lượng báo cáo không chỉ nằm ở cách trình bày mà còn phản ánh hệ thống quản trị và dữ liệu phát triển bền vững của doanh nghiệp.
Cùng CGS Việt Nam tìm hiểu Báo cáo Phát triển Bền vững là gì, những nội dung cốt lõi và cách doanh nghiệp có thể xây dựng báo cáo phù hợp với các chuẩn mực, thông lệ hiện hành.
Báo cáo Phát triển Bền vững là gì?
Theo Global Reporting Initiative (GRI), Báo cáo Phát triển Bền vững (Sustainability Reporting) là một quá trình bắt đầu từ việc tổ chức xác định các chủ đề trọng yếu dựa trên những tác động đáng kể nhất của mình và công khai thông tin về các tác động đó. GRI cũng cho phép thông tin về phát triển bền vững được công bố dưới nhiều hình thức, như Báo cáo Phát triển Bền vững độc lập, Báo cáo thường niên, website hoặc các kênh công bố thông tin khác.
Hiểu đơn giản, Báo cáo Phát triển Bền vững (PTBV) là phương thức để doanh nghiệp cung cấp cho các bên liên quan thông tin về những tác động quan trọng mà hoạt động và các mối quan hệ kinh doanh của mình tạo ra đối với nền kinh tế, môi trường và con người, cũng như cách doanh nghiệp quản lý những tác động đó.
Phạm vi và trọng tâm công bố cũng phụ thuộc vào chuẩn mực và mục đích báo cáo. GRI tập trung vào những tác động đáng kể nhất của doanh nghiệp đối với nền kinh tế, môi trường và con người. Trong khi đó, IFRS S1 và IFRS S2 của ISSB tập trung vào thông tin về các rủi ro và cơ hội liên quan đến phát triển bền vững có thể ảnh hưởng đến triển vọng của doanh nghiệp, nhằm phục vụ nhu cầu ra quyết định của nhà đầu tư, bên cho vay và các chủ nợ khác.
Vì vậy, trước khi lập báo cáo, doanh nghiệp cần xác định rõ mục tiêu, đối tượng sử dụng thông tin và chuẩn mực hoặc yêu cầu công bố áp dụng để lựa chọn nội dung và dữ liệu phù hợp.
Vì sao doanh nghiệp cần lập Báo cáo Phát triển Bền vững?
Báo cáo Phát triển Bền vững ngày càng không chỉ phục vụ mục đích công bố thông tin mà còn hỗ trợ doanh nghiệp hệ thống hóa dữ liệu, nhận diện các vấn đề ESG trọng yếu, đồng thời đáp ứng kỳ vọng ngày càng cao từ nhà đầu tư, khách hàng, đối tác và các bên liên quan.
Minh bạch với nhà đầu tư và các bên liên quan
Báo cáo PTBV bổ sung những thông tin mà kết quả tài chính chưa phản ánh đầy đủ, giúp các bên liên quan hiểu rõ hơn về các vấn đề trọng yếu, cách quản lý, kết quả và mục tiêu của doanh nghiệp.
Đáp ứng yêu cầu của thị trường và chuỗi cung ứng
Việc chuẩn hóa dữ liệu về phát thải, năng lượng, lao động, quyền con người và các vấn đề ESG khác giúp doanh nghiệp chủ động đáp ứng yêu cầu từ khách hàng, đối tác và chuỗi cung ứng quốc tế.
Hỗ trợ quản trị rủi ro và cơ hội ESG
Quá trình lập báo cáo giúp doanh nghiệp nhận diện các tác động, rủi ro và cơ hội ESG, từ đó từng bước tích hợp chúng vào quản trị rủi ro, chiến lược và ra quyết định.
Nâng cao chất lượng dữ liệu và quản trị nội bộ
Yêu cầu về dữ liệu đáng tin cậy thúc đẩy doanh nghiệp chuẩn hóa chỉ tiêu, nguồn dữ liệu, trách nhiệm và cơ chế kiểm soát. Vì vậy, một báo cáo tốt không chỉ phản ánh kết quả ESG mà còn góp phần cải thiện hệ thống quản trị phía sau báo cáo.
Một Báo cáo Phát triển Bền vững thường có những nội dung gì?
Không có một cấu trúc Báo cáo PTBV duy nhất cho mọi doanh nghiệp. Nội dung báo cáo phụ thuộc vào ngành nghề, đặc điểm hoạt động, các tác động, chủ đề trọng yếu và chuẩn mực áp dụng. Tuy nhiên, một báo cáo tương đối đầy đủ thường gồm:
Tổng quan doanh nghiệp và định hướng phát triển
Giới thiệu mô hình kinh doanh, chiến lược, chuỗi giá trị và mối liên hệ giữa phát triển bền vững với hoạt động doanh nghiệp. Phần này giúp người đọc hiểu phát triển bền vững không phải một hoạt động tách biệt mà có mối liên hệ với cách doanh nghiệp vận hành và phát triển.
Các vấn đề trọng yếu
Đây là một trong những nội dung cốt lõi của Báo cáo Phát triển Bền vững.
Không phải mọi vấn đề môi trường, xã hội hay quản trị đều có mức độ quan trọng như nhau đối với mọi doanh nghiệp. Chẳng hạn, một doanh nghiệp sản xuất hóa chất có thể đặc biệt quan tâm đến an toàn hóa chất, phát thải và an toàn người lao động; trong khi một ngân hàng có thể chú trọng đến quản trị rủi ro, bảo vệ dữ liệu khách hàng, tài chính có trách nhiệm và khả năng tiếp cận tài chính.
Theo GRI, các chủ đề trọng yếu đại diện cho những tác động đáng kể nhất của tổ chức đối với nền kinh tế, môi trường và con người, bao gồm tác động đến quyền con người. Việc xác định đúng các chủ đề trọng yếu vì vậy giúp doanh nghiệp xác định những vấn đề cần ưu tiên quản lý và những thông tin trọng tâm cần công bố.
Chính sách, mục tiêu và hành động
Với từng vấn đề trọng yếu, doanh nghiệp cần cho thấy cách vấn đề đó được quản lý thông qua chính sách, trách nhiệm, mục tiêu, cùng các chương trình hành động và sáng kiến cụ thể.
Số liệu và kết quả thực hiện
Tùy thuộc vào các chủ đề trọng yếu, doanh nghiệp có thể công bố các chỉ tiêu như phát thải khí nhà kính, tiêu thụ năng lượng, sử dụng nước, chất thải, an toàn lao động, đào tạo nhân viên, biến động nhân sự, đa dạng và hòa nhập hoặc các chỉ tiêu liên quan đến quản trị.
Một con số sẽ có giá trị hơn khi đi cùng với bối cảnh: kết quả thay đổi thế nào so với năm trước, nguyên nhân là gì và doanh nghiệp đang làm gì để cải thiện.
Mục tiêu và định hướng tương lai
Một Báo cáo Phát triển Bền vững tốt không chỉ nhìn lại năm vừa qua mà còn cho thấy doanh nghiệp đang hướng đến đâu, mục tiêu trung và dài hạn là gì và những bước tiếp theo sẽ được thực hiện như thế nào.
Báo cáo Phát triển Bền vững trong thực tiễn doanh nghiệp Việt Nam
Tại Việt Nam, một số doanh nghiệp đã triển khai Báo cáo Phát triển Bền vững từ khá sớm và duy trì qua nhiều năm. Điển hình, Vinamilk bắt đầu công bố báo cáo riêng từ năm 2012; PAN Group xây dựng Báo cáo Phát triển Bền vững riêng biệt từ năm 2016 và tiếp tục duy trì đến nay.
Thực tiễn từ Cuộc bình chọn Doanh nghiệp niêm yết – Vietnam Listed Company Awards (VLCA) cho thấy Báo cáo Phát triển Bền vững ngày càng được doanh nghiệp niêm yết chú trọng. Số doanh nghiệp lập Báo cáo PTBV riêng biệt tăng từ 18 doanh nghiệp (năm 2022) lên 21 doanh nghiệp (năm 2023), 33 doanh nghiệp (năm 2024) và 38 doanh nghiệp (năm 2025).
Tại VLCA 2025, một số doanh nghiệp đạt thành tích nổi bật ở hạng mục Báo cáo Phát triển Bền vững, bao gồm:
- Công ty Cổ phần – Tổng Công ty Phân bón Dầu khí Cà Mau (PVCFC) đạt Giải Nhất Báo cáo PTBV – Nhóm Phi tài chính.
- Công ty Cổ phần Chứng khoán Rồng Việt đạt Giải Doanh nghiệp có sự tiến bộ vượt trội trong Báo cáo PTBV – Nhóm Tài chính.
- Công ty Cổ phần Đầu tư Nam Long đạt Giải Doanh nghiệp có sự tiến bộ vượt trội trong Báo cáo PTBV – Nhóm Phi tài chính.
Tuy nhiên, trọng tâm báo cáo sẽ khác nhau tùy theo ngành và đặc điểm hoạt động. Doanh nghiệp sản xuất có thể chú trọng đến năng lượng, phát thải, nước, chất thải và an toàn lao động; trong khi ngân hàng có thể tập trung nhiều hơn vào tài chính xanh, rủi ro môi trường – xã hội, bảo vệ dữ liệu và trách nhiệm với khách hàng.
Vì vậy, không có một cấu trúc Báo cáo Phát triển Bền vững phù hợp cho mọi doanh nghiệp. Nội dung báo cáo cần xuất phát từ mô hình kinh doanh, chuỗi giá trị, các tác động và chủ đề trọng yếu của từng doanh nghiệp.
Những sai lầm thường gặp khi lập Báo cáo Phát triển Bền vững
Đồng nhất phát triển bền vững với hoạt động xã hội
Các hoạt động cộng đồng (như trao học bổng, trồng cây,…) chỉ là một phần của phát triển bền vững. Doanh nghiệp vẫn cần tập trung vào những tác động và vấn đề trọng yếu khác liên quan đến môi trường, người lao động, khách hàng, chuỗi cung ứng và quản trị.
Có nhiều số liệu nhưng thiếu câu chuyện
Một báo cáo có hàng trăm chỉ tiêu chưa chắc đã cung cấp thông tin hữu ích nếu người đọc không hiểu ý nghĩa phía sau những con số. Bên cạnh số liệu, doanh nghiệp cần cung cấp bối cảnh để người đọc hiểu kết quả phản ánh điều gì, thay đổi như thế nào qua các kỳ, nguyên nhân của những biến động đáng chú ý, mức độ hoàn thành mục tiêu và doanh nghiệp đang quản lý vấn đề liên quan như thế nào.
Chạy theo tiêu chuẩn mà quên đặc thù doanh nghiệp
Chuẩn mực giúp doanh nghiệp tổ chức và công bố thông tin có hệ thống, nhưng không thay thế việc xác định những vấn đề thực sự quan trọng dựa trên đặc thù hoạt động, tác động, rủi ro và cơ hội của doanh nghiệp.
Chỉ nhìn vào kết quả của năm vừa qua
Báo cáo cần thể hiện không chỉ kết quả hiện tại mà còn mục tiêu, tiến độ và định hướng trong tương lai, giúp các bên liên quan theo dõi việc chuyển hóa cam kết thành hành động.
Xem ESG là công việc của một phòng ban
Dữ liệu và trách nhiệm ESG liên quan đến nhiều bộ phận như: Nhân sự, Sản xuất, Tài chính, Pháp chế, Mua sắm,… và cần sự định hướng, giám sát của HĐQT và Ban Điều hành. Thiếu cơ chế phối hợp dễ khiến báo cáo chỉ trở thành hoạt động thu thập dữ liệu cuối kỳ, thay vì một phần của hệ thống quản trị.
Báo cáo tốt bắt đầu từ Quản trị tốt
Một Báo cáo Phát triển Bền vững tốt không nhất thiết phải dài hàng trăm trang. Quan trọng hơn, báo cáo cần tập trung vào các vấn đề trọng yếu, sử dụng dữ liệu đáng tin cậy và thể hiện được mối liên hệ giữa phát triển bền vững với chiến lược và khả năng tạo giá trị của doanh nghiệp.
Vì vậy, doanh nghiệp không nên xem báo cáo đơn thuần là một sản phẩm truyền thông được xuất bản mỗi năm, mà là kết quả của một quy trình quản trị liên tục:
Xác định tác động và vấn đề trọng yếu → Phân công trách nhiệm → Thu thập dữ liệu → Đặt mục tiêu → Triển khai và theo dõi → Đánh giá kết quả → Công bố thông tin → Tiếp tục cải thiện.
Khi đó, Báo cáo Phát triển Bền vững không còn đơn thuần là một tài liệu để công bố mà trở thành công cụ giúp doanh nghiệp nhìn rõ hơn những rủi ro, cơ hội và tác động trong hoạt động của mình.
CGS Việt Nam đồng hành cùng doanh nghiệp trên hành trình Phát triển Bền vững
Với vai trò là đơn vị tư vấn về Quản trị Công ty, Phát triển Bền vững và công bố thông tin, CGS Việt Nam hướng đến việc hỗ trợ doanh nghiệp không chỉ hoàn thiện một báo cáo, mà từng bước xây dựng hệ thống quản trị và dữ liệu đứng phía sau báo cáo.
CGS Việt Nam có thể đồng hành cùng doanh nghiệp trong các nhóm giải pháp:
- Đánh giá hiện trạng ESG và mức độ sẵn sàng của doanh nghiệp;
- Xác định và đánh giá các vấn đề trọng yếu, gắn với đặc thù ngành và chiến lược kinh doanh;
- Xây dựng khung và nội dung Báo cáo Phát triển Bền vững/Báo cáo tích hợp;
- Rà soát mức độ đáp ứng các tiêu chuẩn, quy định và thông lệ quốc tế;
- Xây dựng hệ thống chỉ tiêu, dữ liệu và cơ chế thu thập thông tin ESG;
- Tư vấn cơ chế quản trị và phân công trách nhiệm ESG giữa Hội đồng Quản trị, Ban Điều hành và các đơn vị chức năng;
- Rà soát và nâng cao chất lượng công bố thông tin, hướng tới tính minh bạch, nhất quán và khả năng kiểm chứng.
Sau cùng, giá trị của một Báo cáo Phát triển Bền vững không nằm ở số lượng trang hay số lượng chỉ tiêu được công bố. Giá trị nằm ở việc báo cáo giúp doanh nghiệp hiểu mình đang ở đâu, những tác động và rủi ro nào cần được quản lý, cơ hội nào có thể nắm bắt và cần làm gì để tạo ra giá trị bền vững hơn trong tương lai.
Đó cũng là lúc Báo cáo Phát triển Bền vững chuyển từ một yêu cầu công bố thông tin thành một công cụ quản trị và tạo giá trị dài hạn cho doanh nghiệp.
Tài liệu tham khảo:
- GRI 1: Foundation 2021 – Global Reporting Initiative
- IFRS Foundation, IFRS S1 – General Requirements for Disclosure of Sustainability-related Financial Information
- IFRS Foundation, IFRS S2 – Climate-related Disclosures
- Báo cáo Phát triển Bền vững Vinamilk
- Báo cáo Phát triển Bền vững PAN Group
- Vietnam Listed Company Awards (VLCA) 2024
- Vietnam Listed Company Awards (VLCA) 2025
Về CGS Việt Nam
Công ty Cổ phần Tư vấn Quản trị CGS Việt Nam cung cấp các giải pháp tư vấn chuyên sâu về Quản trị Công ty, Phát triển Bền vững (ESG), Quản lý Rủi ro & Kiểm toán Nội bộ. Với đội ngũ chuyên gia giàu kinh nghiệm và am hiểu thông lệ quốc tế, CGS Việt Nam đồng hành cùng doanh nghiệp xây dựng hệ thống quản trị hiệu quả, nâng cao năng lực quản lý, đáp ứng yêu cầu của nhà đầu tư và hướng tới phát triển bền vững.
—————
Liên hệ với CGS Việt Nam:
Hotline: (+84) 363 581 520 | Email: [email protected] | Website: https://cgsvietnam.com/
LinkedIn: https://www.linkedin.com/company/cgs-vietnam | Facebook: https://www.facebook.com/CGSVietnamCompany/