Ngày 17/9/2026, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 46/2026/QĐ-TTg về hướng dẫn xác định dự án xanh, dự án đáp ứng tiêu chí tuần hoàn và áp dụng khung tiêu chuẩn môi trường, xã hội, quản trị, có hiệu lực từ ngày 01/11/2026.
Đây là một văn bản đáng chú ý đối với các doanh nghiệp đang triển khai đầu tư xanh, kinh tế tuần hoàn, xây dựng hệ thống ESG hoặc tìm kiếm nguồn tài chính bền vững.
Điểm quan trọng khi đọc Quyết định 46 là không nên xem đây đơn thuần như một danh mục dự án xanh mới. Văn bản này thực tế bao quát ba nhóm nội dung có liên hệ chặt chẽ với nhau: dự án xanh, dự án tuần hoàn và khung tiêu chuẩn ESG.
Quyết định 46 bao gồm những nội dung gì?
Trước hết là về dự án xanh
Theo Quyết định 46, một dự án muốn được xác định là xanh phải thuộc đúng loại hình, hướng tới mục tiêu môi trường cụ thể và đáp ứng các yêu cầu tương ứng tại Phụ lục I. Danh mục được chia thành 7 lĩnh vực gồm:
- Năng lượng;
- Giao thông vận tải;
- Xây dựng;
- Tài nguyên nước;
- Nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản và bảo tồn đa dạng sinh học;
- Công nghiệp chế biến, chế tạo;
- Dịch vụ môi trường.
Điểm đáng lưu ý là việc một dự án có yếu tố tiết kiệm năng lượng, giảm phát thải hay bảo vệ môi trường chưa đủ để mặc nhiên được coi là dự án xanh. Doanh nghiệp vẫn phải đối chiếu dự án với đúng loại hình và các tiêu chí cụ thể được quy định.
Bên cạnh đó, Quyết định 46 dành một cấu phần riêng cho dự án đáp ứng tiêu chí tuần hoàn
Các dự án được chia thành bốn nhóm:
- Thiết kế và sản xuất tuần hoàn;
- Sử dụng tuần hoàn;
- Phục hồi tài nguyên;
- Cộng sinh công nghiệp và liên kết tuần hoàn.
Điều này giúp cụ thể hóa kinh tế tuần hoàn ở cấp độ dự án. Từ góc độ doanh nghiệp, các hoạt động như giảm sử dụng nguyên liệu, kéo dài vòng đời sản phẩm, tái sử dụng, sửa chữa, tái chế, phục hồi tài nguyên hoặc tận dụng phụ phẩm giữa các doanh nghiệp đều có thể cần được xem xét trong khung này.
Đáng chú ý, hồ sơ dự án tuần hoàn không chỉ dừng ở việc mô tả sáng kiến. Doanh nghiệp còn phải làm rõ hiện trạng, giải pháp, mục tiêu, chỉ tiêu và các rủi ro có thể ảnh hưởng đến kết quả thực hiện.
Cấu phần thứ ba là Khung tiêu chuẩn ESG tại Phụ lục VI
Khung tiêu chuẩn ESG tại Phụ lục VI được chia thành hai lớp: tiêu chí tuân thủ pháp luật và tiêu chí tự nguyện tuân thủ.
Tiêu chí tuân thủ pháp luật
Nhóm tiêu chí tuân thủ pháp luật bao quát cả ba trụ cột E – S – G:
- Ở trụ cột Môi trường (E), các yêu cầu liên quan đến quyết định phê duyệt báo cáo đánh giá tác động môi trường/giấy phép môi trường/đăng ký môi trường; quan trắc môi trường định kỳ, tự động liên tục; quản lý chất thải, nước thải, khí thải; kiểm kê khí nhà kính và mục tiêu, kế hoạch giảm nhẹ phát thải khí nhà kính; sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả; bảo vệ đa dạng sinh học…
- Ở trụ cột Xã hội (S), các tiêu chí tập trung vào hợp đồng lao động; bảo hiểm; an toàn vệ sinh lao động; cơ chế đối thoại, khiếu nại nội bộ; không sử dụng lao động trẻ em, lao động cưỡng bức; lương tối thiểu vùng và bình đẳng giới về tiền lương; minh bạch thông tin và an toàn sản phẩm; phòng cháy chữa cháy…
- Ở trụ cột Quản trị (G), các nội dung gồm quy chế quản trị công ty; bộ quy tắc đạo đức trong kinh doanh; chính sách phòng, chống tham nhũng và hối lộ; hệ thống kiểm soát nội bộ; thành viên HĐQT độc lập; bảo vệ dữ liệu cá nhân; cơ chế nhận diện, kê khai và xử lý xung đột lợi ích; cơ chế tố cáo và bảo vệ người tố cáo; tuân thủ nghĩa vụ thuế…
Tiêu chí tự nguyện tuân thủ
Nhóm tiêu chí tự nguyện đi sâu hơn vào mức độ trưởng thành ESG của doanh nghiệp. Một số ví dụ gồm:
- Ở khía cạnh Môi trường: đánh giá định kỳ rủi ro môi trường và khí hậu; mục tiêu môi trường và khí hậu định lượng; báo cáo kiểm kê phát thải khí nhà kính được kiểm toán hoặc thẩm định độc lập; lộ trình chuyển đổi hướng tới Net Zero; phân bổ chi phí, đầu tư cho biện pháp giảm phát thải; quản lý năng lượng, nước, nguyên vật liệu và đa dạng sinh học; công bố thông tin khí hậu; chính sách và mục tiêu phát triển kinh tế tuần hoàn.
- Ở khía cạnh Xã hội: đánh giá ESG với nhà cung cấp; chính sách mua hàng bền vững; thẩm định nhân quyền trong chuỗi cung ứng; đào tạo và phát triển người lao động; đa dạng, công bằng và bao trùm; đầu tư cộng đồng; cơ chế khiếu nại theo nguyên tắc UNGP.
- Ở khía cạnh Quản trị: hệ thống phòng chống tham nhũng và hối lộ; cơ chế xử lý xung đột lợi ích và công khai giao dịch trọng yếu; công bố Báo cáo Phát triển bền vững được kiểm toán hoặc thẩm định độc lập; gắn thù lao Ban điều hành với chỉ tiêu ESG; chính sách an ninh mạng và quản lý rủi ro CNTT.
Quyết định 46 mở rộng gì so với Quyết định 21?
Trước Quyết định 46, Quyết định 21/2025/QĐ-TTg đã thiết lập nền tảng về tiêu chí môi trường và việc xác nhận dự án đầu tư thuộc danh mục phân loại xanh. Quyết định 21 đã có 45 loại hình dự án trong 7 lĩnh vực. Vì vậy, 7 lĩnh vực dự án xanh không phải là nội dung xuất hiện lần đầu tại Quyết định 46.
Điểm mở rộng đáng chú ý nằm ở phạm vi.
Nếu Quyết định 21 tập trung chủ yếu vào câu hỏi dự án nào thuộc danh mục phân loại xanh, thì Quyết định 46 bổ sung thêm hai lớp:
- Dự án có đáp ứng tiêu chí tuần hoàn hay không?
- Doanh nghiệp áp dụng khung tiêu chuẩn ESG ở mức độ nào?
Ai có thể xác định dự án xanh hoặc dự án tuần hoàn?
Theo Điều 4 Quyết định 46, việc xác định dự án được thực hiện thông qua tổ chức đánh giá độc lập đáp ứng các điều kiện được quy định trong Quyết định. Vì vậy, cần dùng đúng thuật ngữ. Quyết định không thiết lập một cơ chế trong đó một cơ quan nhà nước duy nhất cấp giấy chứng nhận xanh cho tất cả các dự án.
Về cơ bản, doanh nghiệp sẽ đi qua bốn bước.
- Trước hết là chuẩn bị hồ sơ. Với dự án xanh, hồ sơ gồm văn bản đề nghị xác định dự án, báo cáo thuyết minh theo mẫu và các tài liệu chứng minh liên quan. Dự án tuần hoàn cũng có bộ hồ sơ tương ứng theo các phụ lục của Quyết định.
- Tiếp theo, tổ chức đánh giá độc lập thực hiện đánh giá hồ sơ và có thể xem xét thực tế dự án, sử dụng chuyên gia hoặc phương pháp đánh giá phù hợp. Thời gian và chi phí thực hiện do các bên thỏa thuận.
- Nếu dự án đáp ứng yêu cầu, tổ chức đánh giá ban hành văn bản xác định dự án xanh hoặc dự án đáp ứng tiêu chí tuần hoàn.
- Sau khi có văn bản xác định, doanh nghiệp còn có trách nhiệm thông báo tới UBND cấp tỉnh nơi thực hiện dự án trong vòng 30 ngày. Nếu dự án không còn đáp ứng tiêu chí, doanh nghiệp phải thông báo trong vòng 5 ngày làm việc.
Điểm này cho thấy việc xác định dự án không phải một thủ tục làm một lần rồi kết thúc. Doanh nghiệp còn phải duy trì các điều kiện liên quan trong quá trình triển khai.
Dự án xanh, dự án tuần hoàn, áp dụng khung ESG liên quan thế nào đến hỗ trợ lãi suất 2%?
Đây là nội dung doanh nghiệp nên đặc biệt quan tâm.
Theo Điều 9 Nghị quyết 198/2025/QH15, doanh nghiệp thuộc khu vực kinh tế tư nhân, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh được Nhà nước hỗ trợ lãi suất 2%/năm khi vay vốn để thực hiện các dự án xanh, tuần hoàn và áp dụng khung tiêu chuẩn ESG. Quyết định 46 cụ thể hóa ba cấu phần này bằng việc quy định tiêu chí dự án xanh, dự án tuần hoàn và cách áp dụng khung ESG. Tuy nhiên, đây là điểm doanh nghiệp cần hiểu thật chính xác:
Đáp ứng các tiêu chí theo Quyết định 46 không có nghĩa là doanh nghiệp tự động được giảm 2% lãi suất.
Thay vào đó, Quyết định 46 tạo ra một phần điều kiện và căn cứ để doanh nghiệp được xem xét theo cơ chế hỗ trợ lãi suất. Việc một khoản vay cụ thể có được hỗ trợ hay không còn phụ thuộc vào đối tượng vay, khoản vay, nguồn ngân sách, thẩm định tín dụng, cơ chế tính hỗ trợ và các văn bản hướng dẫn triển khai tương ứng.
Nói cách khác, văn bản xác định dự án xanh hoặc việc áp dụng ESG là một phần quan trọng của hồ sơ, nhưng không phải là bảo đảm rằng khoản vay chắc chắn được hưởng hỗ trợ.
Doanh nghiệp cần áp dụng khung tiêu chuẩn ESG như thế nào?
Theo Quyết định 46, doanh nghiệp thuộc khu vực kinh tế tư nhân, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh thực hiện dự án xanh hoặc dự án đáp ứng tiêu chí tuần hoàn phải xây dựng Báo cáo áp dụng khung tiêu chuẩn Môi trường, Xã hội và Quản trị (ESG) theo mẫu tại Phụ lục VII.
Việc áp dụng khung ESG gồm hai lớp:
- Tiêu chí tuân thủ pháp luật: rà soát các yêu cầu pháp lý liên quan đến môi trường, lao động – xã hội và quản trị;
- Tiêu chí tự nguyện tuân thủ: lựa chọn số lượng tiêu chí tối thiểu phù hợp với quy mô, đồng thời bảo đảm có tiêu chí thuộc cả ba trụ cột E – S – G.
Số lượng tiêu chí tự nguyện tối thiểu tương ứng là 3 tiêu chí đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh; 6 tiêu chí đối với doanh nghiệp siêu nhỏ và nhỏ; 12 tiêu chí đối với doanh nghiệp vừa; và 18 tiêu chí đối với các doanh nghiệp còn lại.
Điều doanh nghiệp cần lưu ý là việc áp dụng ESG không chỉ nằm ở chính sách hay cam kết. Nhiều tiêu chí đòi hỏi doanh nghiệp có dữ liệu, chỉ tiêu, hồ sơ và bằng chứng để chứng minh mức độ thực hiện.
ESG đang đi gần hơn tới quyết định đầu tư
Một điểm đáng chú ý của Quyết định 46 là ESG được đặt trong mối liên hệ trực tiếp hơn với dự án đầu tư. Trước đây, nhiều doanh nghiệp tiếp cận ESG chủ yếu từ chiến lược, chính sách hoặc báo cáo phát triển bền vững. Với Quyết định 46, doanh nghiệp cần đặt thêm câu hỏi ngay từ cấp độ dự án:
- Dự án có khả năng đáp ứng tiêu chí xanh hoặc tuần hoàn hay không?
- Thiết kế dự án hiện tại đã đáp ứng các tiêu chí cần thiết chưa?
- Những chỉ tiêu và dữ liệu nào cần được xác lập ngay từ đầu?
- Hồ sơ nào cần được lưu trữ để có thể kiểm tra và đối chiếu sau này?
Điều này đặc biệt quan trọng bởi một dự án không thể chỉ được mô tả là “tiết kiệm năng lượng”, “giảm phát thải” hay “tăng tái sử dụng tài nguyên”. Doanh nghiệp cần từng bước chứng minh được hiện trạng ban đầu, phương pháp đo lường, kết quả đạt được và nguồn dữ liệu hỗ trợ.
Theo cách tiếp cận này, ESG có thể trở thành một đầu vào trong quá trình xem xét dự án, phân bổ vốn và quản lý hiệu quả đầu tư, thay vì chỉ xuất hiện ở bước báo cáo cuối cùng.
Những doanh nghiệp nào nên quan tâm?
Xét theo phạm vi và nội dung của Quyết định 46, dưới đây là một số nhóm doanh nghiệp nên đặc biệt lưu ý:
- Thứ nhất, doanh nghiệp thuộc khu vực kinh tế tư nhân đang hoặc dự kiến triển khai dự án thuộc 7 lĩnh vực xanh gồm năng lượng; giao thông vận tải; xây dựng; tài nguyên nước; nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản và bảo tồn đa dạng sinh học; công nghiệp chế biến, chế tạo; và dịch vụ môi trường.
- Thứ hai, doanh nghiệp có tiềm năng triển khai các mô hình kinh tế tuần hoàn, đặc biệt trong những ngành sử dụng nhiều nguyên vật liệu, năng lượng, nước hoặc phát sinh lượng lớn phụ phẩm và chất thải.
- Thứ ba, doanh nghiệp đang chuẩn bị dự án xanh hoặc tuần hoàn và cần rà soát mức độ đáp ứng ESG, hệ thống dữ liệu và bằng chứng phục vụ quá trình đánh giá dự án.
- Cuối cùng, doanh nghiệp thuộc khu vực kinh tế tư nhân có nhu cầu huy động vốn cho các dự án xanh và tuần hoàn nên theo dõi việc triển khai cơ chế hỗ trợ lãi suất theo Nghị quyết 198/2025/QH15 và các hướng dẫn có liên quan.
Cơ quan nào tham gia triển khai?
Quyết định 46 phân công trách nhiệm cho nhiều cơ quan và chủ thể, thay vì tập trung toàn bộ quá trình tại một đầu mối duy nhất.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường thực hiện các nhiệm vụ hướng dẫn, tổng hợp, theo dõi và đề xuất điều chỉnh tiêu chí. UBND cấp tỉnh theo dõi các dự án trên địa bàn và thực hiện các nhiệm vụ được phân công. Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và Bộ Tài chính tham gia triển khai các nội dung thuộc phạm vi quản lý tương ứng.
Ở cấp độ dự án, doanh nghiệp còn làm việc với tổ chức đánh giá độc lập để thực hiện việc xác định dự án xanh hoặc dự án đáp ứng tiêu chí tuần hoàn theo quy định.
Từ góc độ doanh nghiệp, có thể hình dung một hệ sinh thái gồm: doanh nghiệp – tổ chức đánh giá độc lập – cơ quan quản lý – ngân hàng hoặc tổ chức tài chính. Tuy nhiên, đây chỉ là cách khái quát vai trò của các bên, không phải một quy trình cấp tín dụng hoặc hỗ trợ lãi suất duy nhất được Quyết định quy định.
Doanh nghiệp nên chuẩn bị như thế nào?
Thay vì bắt đầu bằng việc lập thêm một báo cáo ESG, doanh nghiệp có thể tập trung vào ba nhóm công việc chính.
- Một là, rà soát danh mục dự án. Đối chiếu các dự án đang triển khai và kế hoạch CAPEX với tiêu chí xanh và tuần hoàn để nhận diện những dự án có tiềm năng đáp ứng.
- Hai là, đánh giá mức độ sẵn sàng ESG. Xác định những tiêu chí đã đáp ứng, khoảng cách còn tồn tại và các chính sách, quy trình hoặc thực hành cần hoàn thiện.
- Ba là, chuẩn hóa dữ liệu và bằng chứng. Xác định rõ chỉ tiêu, phương pháp tính, nguồn dữ liệu, đơn vị chịu trách nhiệm và hồ sơ chứng minh đối với các thông tin quan trọng như năng lượng, khí nhà kính, nước, nguyên vật liệu, chất thải và các nội dung quản trị liên quan.
Việc chuẩn bị sớm giúp doanh nghiệp chủ động hơn khi làm việc với tổ chức đánh giá, cơ quan quản lý và các tổ chức tài chính liên quan.
CGS Việt Nam có thể đồng hành cùng doanh nghiệp như thế nào?
Từ kinh nghiệm tư vấn về ESG và Quản trị Công ty, CGS Việt Nam có thể hỗ trợ doanh nghiệp chuyển các yêu cầu của Quyết định 46 thành các bước triển khai cụ thể. Phạm vi hỗ trợ có thể bao gồm:
- Rà soát sơ bộ danh mục dự án và đối chiếu với các tiêu chí xanh, tuần hoàn;
- Đánh giá khoảng cách theo khung ESG và xác định các nội dung cần ưu tiên hoàn thiện;
- Xây dựng hoặc rà soát mục tiêu, KPI, phương pháp đo lường và hệ thống dữ liệu ESG;
- Chuẩn hóa hồ sơ, dữ liệu và bằng chứng phục vụ việc lập Báo cáo áp dụng khung ESG;
- Hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao mức độ sẵn sàng khi làm việc với các tổ chức đánh giá độc lập và tổ chức tài chính.
Đối với doanh nghiệp có nhu cầu tiếp cận các giải pháp tài chính bền vững, việc có một nền tảng ESG rõ ràng, các chỉ tiêu có thể đo lường và hệ thống dữ liệu đáng tin cậy cũng là điều kiện quan trọng để doanh nghiệp chủ động trao đổi với ngân hàng về những sản phẩm phù hợp.
Từ phân loại xanh đến năng lực thực hành ESG
Điểm đáng chú ý của Quyết định 46 không chỉ nằm ở việc xác định dự án nào là xanh. Quyết định này tạo ra một mối liên hệ rõ hơn giữa tiêu chí dự án – thực hành ESG – dữ liệu và bằng chứng – tài chính bền vững.
Đối với doanh nghiệp, điều quan trọng vì vậy không chỉ là xác định một dự án có thuộc danh mục xanh hoặc tuần hoàn hay không, mà còn là xây dựng đủ năng lực để chứng minh, theo dõi và duy trì các tiêu chí trong quá trình thực hiện.
Khi ESG được tích hợp ngay từ quá trình chuẩn bị dự án, doanh nghiệp có thể chuyển từ tư duy “đáp ứng yêu cầu” sang sử dụng ESG như một công cụ hỗ trợ quản trị các dự án đầu tư và chuẩn bị tốt hơn cho các cơ hội tài chính bền vững.
Nguồn tham khảo:
Về CGS Việt Nam
Công ty Cổ phần Tư vấn Quản trị CGS Việt Nam cung cấp các giải pháp tư vấn chuyên sâu về Quản trị Công ty, Phát triển Bền vững (ESG), Quản lý Rủi ro & Kiểm toán Nội bộ. Với đội ngũ chuyên gia giàu kinh nghiệm và am hiểu thông lệ quốc tế, CGS Việt Nam đồng hành cùng doanh nghiệp xây dựng hệ thống quản trị hiệu quả, nâng cao năng lực quản lý, đáp ứng yêu cầu của nhà đầu tư và hướng tới phát triển bền vững.
—————
Liên hệ với CGS Việt Nam:
Hotline: (+84) 363 581 520 | Email: [email protected] | Website: https://cgsvietnam.com/
LinkedIn: https://www.linkedin.com/company/cgs-vietnam | Facebook: https://www.facebook.com/CGSVietnamCompany/