Trong những năm gần đây, nhiều doanh nghiệp niêm yết tại Việt Nam đã đầu tư đáng kể nguồn lực để nâng cao kết quả trên Thẻ điểm Quản trị Công ty ASEAN (ACGS – ASEAN Corporate Governance Scorecard). Đồng thời, Bộ Nguyên tắc Quản trị Công ty G20/OECD (2023) ngày càng được nhiều cơ quan quản lý, nhà đầu tư và doanh nghiệp tham chiếu khi xây dựng và đánh giá hệ thống Quản trị Công ty theo thông lệ quốc tế.
Điều này khiến nhiều doanh nghiệp đặt ra câu hỏi: OECD và ACGS khác nhau như thế nào? Liệu một doanh nghiệp đạt điểm ACGS cao có đồng nghĩa với việc đã áp dụng đầy đủ các nguyên tắc Quản trị Công ty theo OECD? Câu trả lời là không hoàn toàn.
OECD và ACGS có mối liên hệ chặt chẽ nhưng được xây dựng cho những mục tiêu khác nhau. Trong khi Bộ Nguyên tắc G20/OECD 2023 là khung nguyên tắc định hướng doanh nghiệp xây dựng một hệ thống quản trị hiệu quả và tạo giá trị dài hạn, Thẻ điểm Quản trị Công ty ASEAN (ACGS) là bộ tiêu chí đánh giá giúp đo lường mức độ doanh nghiệp thể hiện các thông lệ đó thông qua các thông tin được công bố.
Hiểu rõ sự khác biệt giữa hai khung quản trị sẽ giúp doanh nghiệp xác định đúng mục tiêu: xây dựng một hệ thống quản trị thực chất thay vì chỉ hướng đến việc cải thiện điểm số đánh giá.
Vì sao nhiều doanh nghiệp vẫn nhầm lẫn giữa OECD và ACGS?
Tại Việt Nam, Thẻ điểm Quản trị Công ty ASEAN (ACGS) là bộ công cụ được biết đến rộng rãi hơn bởi đây là hệ thống đánh giá trực tiếp đối với các doanh nghiệp niêm yết trong khu vực ASEAN. Kết quả ACGS thường được sử dụng để so sánh chất lượng quản trị giữa các doanh nghiệp và là một chỉ báo được nhiều nhà đầu tư quan tâm.
Trong khi đó, Bộ Nguyên tắc Quản trị Công ty G20/OECD thường được nhìn nhận như một tài liệu định hướng hoặc tập hợp các thông lệ quốc tế hơn là một hệ thống đánh giá.
Chính vì vậy, nhiều doanh nghiệp có xu hướng tập trung vào các hoạt động như:
- Hoàn thiện tài liệu nhằm đáp ứng tiêu chí chấm điểm.
- Cải thiện chất lượng công bố thông tin.
- Ban hành thêm các quy chế hoặc chính sách quản trị.
- Chuẩn bị hồ sơ để đạt kết quả cao trong các chương trình đánh giá.
Đây đều là những bước đi tích cực. Tuy nhiên, nếu doanh nghiệp chỉ dừng lại ở việc đáp ứng các tiêu chí đánh giá mà chưa cải thiện chất lượng quản trị trong thực tiễn thì rất khó đạt được mục tiêu lớn hơn là nâng cao hiệu quả hoạt động, tăng cường năng lực chống chịu và tạo dựng niềm tin lâu dài với nhà đầu tư.
OECD và ACGS có mối quan hệ như thế nào?
Mặc dù thường được nhắc đến cùng nhau, OECD và ACGS không phải là hai hệ thống độc lập hoặc cạnh tranh.
Bộ Nguyên tắc Quản trị Công ty G20/OECD đóng vai trò là khung nguyên tắc nền tảng về Quản trị Công ty ở cấp độ quốc tế. Trên cơ sở các nguyên tắc này, ASEAN Capital Markets Forum (ACMF) đã phát triển ASEAN Corporate Governance Scorecard (ACGS) nhằm chuyển hóa các nguyên tắc quản trị thành những tiêu chí cụ thể có thể quan sát, đánh giá và so sánh giữa các doanh nghiệp niêm yết trong khu vực.
Nói cách khác, OECD trả lời câu hỏi doanh nghiệp nên quản trị như thế nào, còn ACGS giúp đánh giá doanh nghiệp đã thể hiện các thông lệ đó ra sao thông qua các thông tin được công bố.
Vì vậy, hai khung quản trị không thay thế lẫn nhau mà bổ trợ cho nhau. OECD giúp doanh nghiệp xây dựng nền tảng quản trị, trong khi ACGS phản ánh mức độ doanh nghiệp thể hiện các thông lệ đó thông qua các bằng chứng có thể kiểm chứng.
So sánh OECD và ACGS
Từ bảng so sánh có thể thấy, OECD và ACGS hướng tới cùng mục tiêu là nâng cao chất lượng Quản trị Công ty nhưng tiếp cận từ hai góc độ khác nhau.
OECD tập trung vào bản chất của hệ thống quản trị, phân định vai trò của Hội đồng quản trị, Ban điều hành, cổ đông và các bên có lợi ích liên quan nhằm hướng tới hiệu quả hoạt động và tạo giá trị dài hạn. Ngược lại, ACGS chuyển các nguyên tắc đó thành những tiêu chí cụ thể có thể quan sát và đánh giá thông qua các tài liệu công khai như báo cáo thường niên, báo cáo Quản trị Công ty, báo cáo phát triển bền vững hay website doanh nghiệp.
Chính vì vậy, doanh nghiệp không nên lựa chọn giữa OECD và ACGS mà cần hiểu cách hai khung này hỗ trợ lẫn nhau trong quá trình cải thiện thực hành Quản trị Công ty.
Rủi ro khi doanh nghiệp chỉ tập trung cải thiện điểm ACGS
Việc sử dụng ACGS như một công cụ tự đánh giá và cải thiện quản trị là cần thiết. Tuy nhiên, nếu doanh nghiệp chỉ tập trung vào việc nâng cao điểm số mà chưa chú trọng đến chất lượng vận hành của hệ thống quản trị, một số hạn chế có thể phát sinh.
- Quản trị mang tính hình thức: Doanh nghiệp có thể ban hành nhiều quy chế nhưng chưa vận hành hiệu quả trong thực tế.
- HĐQT chưa phát huy đầy đủ vai trò giám sát: Việc đáp ứng tiêu chí về cơ cấu không đồng nghĩa với việc HĐQT thực hiện tốt chức năng định hướng chiến lược và giám sát Ban Điều hành
- Quản trị rủi ro còn hạn chế: Bộ Nguyên tắc G20/OECD 2023 đặc biệt nhấn mạnh quản trị rủi ro, năng lực chống chịu và phát triển bền vững – những nội dung không thể chỉ phản ánh qua việc công bố tài liệu.
- Doanh nghiệp khó đáp ứng kỳ vọng của nhà đầu tư quốc tế: Các nhà đầu tư ngày càng quan tâm đến chất lượng quản trị thực chất, đặc biệt là quản trị ESG, quản trị khí hậu, quản trị rủi ro và hiệu quả hoạt động của HĐQT.
Hướng tiếp cận khuyến nghị dành cho doanh nghiệp
Thay vì tập trung vào việc cải thiện điểm số ACGS, doanh nghiệp nên bắt đầu từ việc xây dựng một hệ thống quản trị theo các nguyên tắc của Bộ Nguyên tắc Quản trị Công ty G20/OECD (2023). Đây là nền tảng giúp doanh nghiệp nâng cao chất lượng quản trị một cách thực chất, đồng thời đáp ứng kỳ vọng ngày càng cao của nhà đầu tư và thị trường vốn.
Một lộ trình phù hợp có thể bắt đầu bằng việc đánh giá mức độ phù hợp của hệ thống quản trị hiện tại với sáu trụ cột của Bộ Nguyên tắc G20/OECD (2023). Trên cơ sở đó, doanh nghiệp có thể đối chiếu với các yêu cầu của pháp luật Việt Nam, Bộ Nguyên tắc Quản trị Công ty Việt Nam (VNCG Code) và ASEAN Corporate Governance Scorecard (ACGS) để xác định các khoảng trống cần cải thiện.
Từ kết quả đánh giá này, doanh nghiệp sẽ có cơ sở để xây dựng lộ trình nâng cao chất lượng quản trị phù hợp với mục tiêu phát triển, mô hình hoạt động và kỳ vọng của các bên liên quan. Theo cách tiếp cận này, ACGS không còn là mục tiêu cuối cùng mà trở thành công cụ hỗ trợ doanh nghiệp theo dõi và phản ánh quá trình cải thiện quản trị theo thông lệ quốc tế.
Xây dựng hệ thống quản trị hiệu quả cùng CGS Việt Nam
Việc chuyển đổi từ tuân thủ pháp luật sang quản trị theo thông lệ quốc tế là một quá trình cần được thực hiện có lộ trình và phù hợp với đặc thù của từng doanh nghiệp. CGS Việt Nam có thể đồng hành cùng doanh nghiệp trong quá trình này thông qua việc:
- Đánh giá hiện trạng quản trị theo G20/OECD 2023, VNCG Code và ACGS.
- Phân tích khoảng cách (Gap Assessment) giữa yêu cầu pháp luật và thông lệ quốc tế.
- Tư vấn xây dựng hoặc hoàn thiện mô hình quản trị, cơ cấu HĐQT và các ủy ban trực thuộc.
- Tư vấn nâng cao chất lượng công bố thông tin, quản trị rủi ro và quản trị phát triển bền vững.
- Hỗ trợ xây dựng lộ trình cải thiện quản trị nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động, đáp ứng kỳ vọng của nhà đầu tư và tăng khả năng tiếp cận nguồn vốn trong dài hạn.
Mục tiêu của CGS không chỉ là giúp doanh nghiệp cải thiện kết quả trên ACGS, mà quan trọng hơn là xây dựng một hệ thống quản trị hiệu quả, minh bạch và có khả năng tạo ra giá trị bền vững trong dài hạn.
Kết luận
OECD và ACGS không phải là hai khung quản trị cạnh tranh mà bổ trợ cho nhau. OECD cung cấp nền tảng và định hướng để doanh nghiệp xây dựng một hệ thống quản trị hiệu quả, trong khi ACGS là công cụ giúp đo lường và phản ánh mức độ thực hiện các thông lệ đó thông qua các thông tin được công bố.
Vì vậy, thay vì đặt mục tiêu “đạt điểm ACGS cao”, doanh nghiệp nên bắt đầu từ việc xây dựng một hệ thống quản trị thực chất theo các nguyên tắc của OECD. Khi các cơ chế quản trị được vận hành hiệu quả và được minh bạch hóa thông qua công bố thông tin, kết quả đánh giá trên ACGS sẽ trở thành hệ quả tự nhiên của quá trình cải thiện quản trị.
Trong bối cảnh yêu cầu về Quản trị Công ty ngày càng được nâng cao, cách tiếp cận này không chỉ giúp doanh nghiệp đáp ứng kỳ vọng của nhà đầu tư và cơ quan quản lý mà còn góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh, khả năng chống chịu và tạo dựng giá trị bền vững trong dài hạn.
Bài viết thuộc chuỗi nội dung về Bộ Nguyên tắc Quản trị Công ty G20/OECD, được thực hiện với sự phối hợp chuyên môn giữa CGS Việt Nam và Viện Nghiên cứu Quản trị Công ty VNIDA (VNICG), nhằm chia sẻ kiến thức, phương pháp đánh giá và cách thức vận dụng các nguyên tắc quản trị trong thực tiễn doanh nghiệp.
Tài liệu tham khảo:
- G20/OECD Principles of Corporate Governance (2023)
- ASEAN Corporate Governance Scorecard – ACMF
- Bộ Nguyên tắc Quản trị Công ty Việt Nam 2026
- IFC Corporate Governance Manual
- Luật Doanh nghiệp 2020
- Nghị định 155/2020/NĐ-CP
Về CGS Việt Nam
Công ty Cổ phần Tư vấn Quản trị CGS Việt Nam cung cấp các giải pháp tư vấn chuyên sâu về Quản trị Công ty, Phát triển Bền vững (ESG), Quản lý Rủi ro & Kiểm toán Nội bộ.
Với đội ngũ chuyên gia giàu kinh nghiệm và am hiểu thông lệ quốc tế, CGS Việt Nam đồng hành cùng doanh nghiệp xây dựng hệ thống quản trị hiệu quả, nâng cao năng lực quản lý, đáp ứng yêu cầu của nhà đầu tư và hướng tới tăng trưởng bền vững.
Thông tin chính thức về CGS Việt Nam được cập nhật tại website: https://cgsvietnam.com/
LinkedIn: https://www.linkedin.com/company/cgs-vietnam
Hotline: (+84) 363 581 520
Email: [email protected]