Quản trị công ty theo OECD (Bộ Nguyên tắc G20/OECD 2023) ngày càng được xem là chuẩn mực quốc tế giúp doanh nghiệp xây dựng hệ thống quản trị minh bạch, nâng cao hiệu quả hoạt động và tạo dựng niềm tin với nhà đầu tư. Trong bài viết này, CGS Việt Nam sẽ giới thiệu quản trị công ty theo OECD là gì, vì sao bộ nguyên tắc này có vai trò quan trọng và mối liên hệ giữa OECD với các thông lệ quản trị tại Việt Nam.
Quản trị công ty theo OECD là gì?
Quản trị công ty theo OECD là cách tiếp cận quản trị dựa trên Bộ Nguyên tắc Quản trị Công ty G20/OECD 2023 (G20/OECD Principles of Corporate Governance 2023) – Chuẩn mực quốc tế về quản trị công ty được Hội đồng OECD thông qua ở cấp Bộ trưởng và các Lãnh đạo G20 phê chuẩn.
Bộ Nguyên tắc này cung cấp khuôn khổ tham chiếu giúp doanh nghiệp tăng cường tính minh bạch, bảo vệ quyền và đối xử công bằng với cổ đông, nâng cao trách nhiệm giải trình của Hội đồng quản trị, củng cố niềm tin của nhà đầu tư và thị trường, đồng thời hỗ trợ tạo lập giá trị dài hạn và phát triển bền vững.
Vì sao doanh nghiệp cần quan tâm đến Quản trị công ty theo OECD?
Quản trị công ty ngày càng được nhìn nhận không chỉ là yêu cầu tuân thủ đối với doanh nghiệp đại chúng và niêm yết, mà còn là nền tảng để nâng cao chất lượng ra quyết định, bảo vệ quyền lợi của cổ đông, kiểm soát rủi ro và tạo lập giá trị bền vững.
Tại Việt Nam, các thông lệ quen thuộc như Bộ Nguyên tắc Quản trị Công ty theo thông lệ tốt nhất của Việt Nam (VNCG Code), Thẻ điểm Quản trị Công ty ASEAN – ACGS và các hướng dẫn của Tổ chức Tài chính Quốc tế (IFC) cùng với Pháp luật hiện hành đều có mối liên hệ chặt chẽ với các nguyên tắc quản trị công ty theo OECD. Hiểu được mối quan hệ này sẽ giúp doanh nghiệp tránh tiếp cận từng bộ tiêu chuẩn một cách rời rạc, đồng thời xác định rõ hơn hành trình từ tuân thủ pháp luật đến áp dụng thông lệ quản trị quốc tế.
Quản trị công ty không chỉ là tuân thủ pháp luật
Theo cách tiếp cận của G20/OECD, quản trị công ty là hệ thống các mối quan hệ giữa Hội đồng Quản trị, Ban Điều hành, cổ đông và các bên có quyền lợi liên quan nhằm định hướng doanh nghiệp, xây dựng mục tiêu, xác định phương thức thực hiện và giám sát kết quả.
Vì vậy, chất lượng quản trị không chỉ được đánh giá qua việc doanh nghiệp có đầy đủ chính sách hay quy chế, mà còn ở mức độ các cơ chế đó vận hành hiệu quả trong thực tiễn. Đây chính là sự khác biệt giữa “tuân thủ về hình thức” và “quản trị có hiệu quả”.
Vì sao Bộ Nguyên tắc G20/OECD có vai trò quan trọng?
Thay vì đưa ra một mô hình quản trị áp dụng thống nhất cho mọi quốc gia, Bộ Nguyên tắc Quản trị Công ty G20/OECD 2023 xác lập các nguyên tắc nền tảng nhằm:
- Bảo đảm thị trường hoạt động minh bạch và công bằng;
- Bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của cổ đông;
- Nâng cao trách nhiệm giải trình của HĐQT và Ban điều hành;
- Cải thiện chất lượng công bố thông tin;
- Tăng cường niềm tin của nhà đầu tư;
- Hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn dài hạn;
- Thúc đẩy phát triển bền vững và năng lực chống chịu trước các biến động.
Phiên bản năm 2023 đặc biệt nhấn mạnh hai mục tiêu: Hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận tài chính từ thị trường vốn và Thúc đẩy các chính sách quản trị hỗ trợ phát triển bền vững, năng lực chống chịu.
6 trụ cột của Bộ Nguyên tắc Quản trị Công ty G20/OECD 2023
Bộ Nguyên tắc Quản trị Công ty theo OECD năm 2023 được cấu trúc thành 6 trụ cột:
- Bảo đảm cơ sở cho một khuôn khổ quản trị công ty hiệu quả
- Quyền của cổ đông, đối xử công bằng với cổ đông và các chức năng sở hữu cơ bản
- Nhà đầu tư tổ chức, thị trường chứng khoán và các trung gian khác
- Công bố thông tin và minh bạch
- Trách nhiệm của Hội đồng Quản trị
- Bền vững và năng lực chống chịu
Mối liên hệ giữa G20/OECD và các thông lệ quản trị tại Việt Nam
Doanh nghiệp Việt Nam có thể đã quen với Bộ Nguyên tắc Quản trị Công ty Việt Nam (VNCG Code), ACGS hoặc các tài liệu của IFC hơn là trực tiếp sử dụng Bộ Nguyên tắc G20/OECD. Tuy nhiên, các khung này không tồn tại độc lập.
Bộ Nguyên tắc Quản trị Công ty Việt Nam (VNCG Code 2026)
VNCG Code 2026 tham chiếu trực tiếp Bộ Nguyên tắc G20/OECD 2023, đồng thời điều chỉnh theo bối cảnh pháp lý và thực tiễn của Việt Nam. Nếu OECD xác lập các nguyên tắc ở cấp độ quốc tế thì VNCG Code đóng vai trò nội địa hóa các nguyên tắc đó và khuyến khích doanh nghiệp áp dụng theo phương thức “Tuân thủ hoặc Giải thích”.
Thẻ điểm Quản trị Công ty ASEAN – ACGS
ACGS là công cụ đánh giá thực hành quản trị của các công ty niêm yết trong khu vực ASEAN. Trong khi OECD tập trung vào các nguyên tắc quản trị, ACGS chuyển các nguyên tắc đó thành các tiêu chí có thể quan sát, chấm điểm và so sánh dựa trên thông tin được công bố. Vì vậy, doanh nghiệp cải thiện quản trị công ty theo OECD thường cũng sẽ có nền tảng để nâng cao kết quả ACGS.
Các hướng dẫn của IFC
Các hướng dẫn của IFC tập trung hỗ trợ doanh nghiệp triển khai quản trị công ty trong thực tiễn thông qua cẩm nang, công cụ đánh giá và nghiên cứu tình huống. Nếu OECD trả lời câu hỏi “một khuôn khổ quản trị tốt cần hướng tới điều gì”, thì IFC hỗ trợ doanh nghiệp trả lời câu hỏi “triển khai như thế nào”.
Pháp luật Việt Nam
Luật Doanh nghiệp 2020, Nghị định 155/2020/NĐ-CP và các quy định liên quan tạo lập nền tảng pháp lý bắt buộc cho quản trị công ty tại Việt Nam. Tuy nhiên, việc tuân thủ các quy định này chưa đồng nghĩa với việc doanh nghiệp đã đáp ứng đầy đủ các thông lệ quản trị công ty theo OECD. Bộ Nguyên tắc G20/OECD đóng vai trò là khung tham chiếu giúp doanh nghiệp nâng cao chất lượng quản trị vượt trên yêu cầu tuân thủ tối thiểu của pháp luật.
Một số hiểu nhầm phổ biến về Quản trị công ty theo OECD
Thứ nhất, OECD là một chứng chỉ/chứng nhận cấp cho doanh nghiệp. Trên thực tế, đây không phải là một chứng chỉ dành cho doanh nghiệp. Hiện không có một chứng nhận chung của OECD xác nhận một công ty đã “đạt chuẩn quản trị theo OECD”.
Thứ hai, Bộ Nguyên tắc G20/OECD chỉ được áp dụng tại các quốc gia thuộc OECD và G20. Trên thực tế không phải như vậy. Bộ Nguyên tắc này được sử dụng rộng rãi tại nhiều nền kinh tế, không chỉ ở các quốc gia thành viên OECD.
Thứ ba, quản trị công ty theo OECD thay thế pháp luật Việt Nam. Quan điểm này hoàn toàn không chính xác. Pháp luật Việt Nam có tính bắt buộc đối với tất cả các doanh nghiệp Việt Nam trong khi bộ Nguyên tắc OECD chỉ có tính tham khảo và định hướng.
Cuối cùng, áp dụng quản trị công ty theo OECD không có nghĩa là sao chép một mô hình quản trị cố định. Việc áp dụng cần phù hợp với quy mô, cơ cấu sở hữu, ngành nghề và giai đoạn phát triển của từng doanh nghiệp.
Quản trị công ty theo OECD: Nền tảng cho hành trình nâng cao chất lượng quản trị
Đối với doanh nghiệp Việt Nam, giá trị quan trọng nhất của Bộ Nguyên tắc G20/OECD 2023 là cung cấp một cách nhìn tổng thể về quản trị công ty. Doanh nghiệp không nhất thiết phải triển khai toàn bộ các nguyên tắc cùng một thời điểm. Tuy nhiên, cần xác định rõ hiện trạng, mức độ trưởng thành và lộ trình phù hợp để chuyển từ tuân thủ các yêu cầu tối thiểu sang quản trị theo thông lệ tốt.
Bài viết này cũng là điểm khởi đầu cho chuỗi nội dung chuyên sâu của CGS Việt Nam về từng trụ cột G20/OECD nhằm cung cấp kiến thức, phương pháp đánh giá và cách chuyển các nguyên tắc quản trị thành những chỉ số có thể quan sát, đo lường và duy trì trong thực tiễn cho doanh nghiệp.
Tài liệu tham khảo:
- Bộ Nguyên tắc Quản trị Công ty G20/OECD 2023
- Bộ Nguyên tắc Quản trị Công ty Việt Nam 2026
- ASEAN Corporate Governance Scorecard – ACMF
- IFC Corporate Governance Manual
Về CGS Việt Nam
Công ty Cổ phần Tư vấn Quản trị CGS Việt Nam cung cấp các giải pháp tư vấn chuyên sâu về Quản trị Công ty, Phát triển Bền vững (ESG), Quản lý Rủi ro & Kiểm toán Nội bộ.
Với đội ngũ chuyên gia giàu kinh nghiệm và am hiểu thông lệ quốc tế, CGS Việt Nam đồng hành cùng doanh nghiệp xây dựng hệ thống quản trị hiệu quả, nâng cao năng lực quản lý, đáp ứng yêu cầu của nhà đầu tư và hướng tới tăng trưởng bền vững.
Thông tin chính thức về CGS Việt Nam được cập nhật tại website: https://cgsvietnam.com/
LinkedIn: https://www.linkedin.com/company/cgs-vietnam
Hotline: (+84) 363 581 520
Email: [email protected]