ESG ngày càng trở thành một nội dung quan trọng trong chiến lược và hoạt động quản trị doanh nghiệp. Tuy nhiên, triển khai ESG không chỉ dừng lại ở việc xây dựng các chương trình môi trường, thực hiện trách nhiệm xã hội hay lập báo cáo phát triển bền vững. Để ESG thực sự tạo ra giá trị, doanh nghiệp cần có một hệ thống quản trị phù hợp, bảo đảm các vấn đề môi trường, xã hội và quản trị được xem xét trong quá trình hoạch định chiến lược, ra quyết định, quản lý rủi ro và đánh giá hiệu quả hoạt động.
Vậy quản trị ESG là gì, được tổ chức như thế nào và doanh nghiệp cần bắt đầu từ đâu để xây dựng hệ thống quản trị ESG hiệu quả?
Quản trị ESG là gì?
Quản trị ESG (ESG Governance) là hệ thống cơ cấu tổ chức, vai trò, trách nhiệm, chính sách, quy trình và cơ chế giám sát nhằm bảo đảm các vấn đề môi trường, xã hội và quản trị được tích hợp vào chiến lược, hoạt động điều hành và quá trình ra quyết định của doanh nghiệp.
Quản trị ESG không đồng nghĩa với việc quản lý riêng lẻ các hoạt động ESG. Nếu hoạt động ESG tập trung vào những việc doanh nghiệp thực hiện, chẳng hạn giảm phát thải khí nhà kính, cải thiện an toàn lao động hay phát triển chuỗi cung ứng bền vững, thì quản trị ESG tập trung vào cách thức doanh nghiệp định hướng, tổ chức triển khai, kiểm soát, đo lường và đánh giá hiệu quả các hoạt động đó.
Theo chuẩn mực IFRS S1 do Hội đồng Chuẩn mực Bền vững Quốc tế (ISSB) ban hành, doanh nghiệp cần công bố thông tin về các quy trình, biện pháp kiểm soát và thủ tục quản trị được sử dụng để giám sát, quản lý và theo dõi các rủi ro, cơ hội liên quan đến phát triển bền vững có thể ảnh hưởng đến triển vọng của doanh nghiệp.
Như vậy, quản trị ESG không đơn thuần là thiết lập một bộ phận chuyên trách mà là xây dựng cơ chế để các vấn đề ESG được xem xét, thực hiện và giám sát một cách có hệ thống trong toàn doanh nghiệp.
Vì sao doanh nghiệp cần quản trị ESG?
Khi các vấn đề ESG ngày càng có tác động đến hoạt động kinh doanh, việc thiếu một cơ chế quản trị phù hợp có thể khiến doanh nghiệp không nhận diện kịp thời rủi ro, phân bổ nguồn lực thiếu hiệu quả hoặc triển khai các sáng kiến ESG rời rạc, không gắn với mục tiêu dài hạn.
Thứ nhất, gắn kết ESG với chiến lược và hiệu quả kinh doanh. Quản trị ESG giúp doanh nghiệp xác định những vấn đề phát triển bền vững cần ưu tiên dựa trên đặc điểm hoạt động, mức độ trọng yếu, khả năng tạo giá trị và định hướng chiến lược. Chẳng hạn, đầu tư vào công nghệ tiết kiệm năng lượng không chỉ phục vụ mục tiêu môi trường mà còn có thể giảm chi phí vận hành và nâng cao năng lực cạnh tranh.
Thứ hai, nâng cao năng lực nhận diện và ứng phó với rủi ro. Biến đổi khí hậu, gián đoạn chuỗi cung ứng, an toàn lao động, quyền con người hay những thay đổi trong yêu cầu pháp lý đều có thể ảnh hưởng đến chi phí, doanh thu, tài sản và khả năng duy trì hoạt động. Quản trị ESG giúp doanh nghiệp đưa các vấn đề này vào hệ thống quản trị rủi ro thay vì chỉ xử lý khi sự cố đã xảy ra.
Thứ ba, chuyển hóa cam kết thành mục tiêu và kết quả có thể đo lường. Một hệ thống quản trị phù hợp giúp doanh nghiệp xây dựng các chỉ số đo lường (KPI), phân công trách nhiệm, theo dõi tiến độ và đánh giá hiệu quả thực hiện các chương trình ESG, qua đó hạn chế tình trạng mục tiêu được công bố nhưng thiếu kế hoạch hoặc cơ chế triển khai cụ thể.
Thứ tư, tăng cường tính minh bạch và trách nhiệm giải trình. Việc xác định rõ trách nhiệm của từng cấp quản trị, thiết lập quy trình thu thập và kiểm soát dữ liệu giúp nâng cao chất lượng thông tin ESG phục vụ quản lý nội bộ, giám sát và công bố ra bên ngoài.
Thứ năm, củng cố niềm tin của nhà đầu tư và các bên liên quan. Nhà đầu tư, khách hàng và đối tác không chỉ quan tâm đến những cam kết phát triển bền vững, mà còn cần hiểu doanh nghiệp có cơ chế nào để thực hiện, giám sát và đánh giá tiến độ hoàn thành các cam kết đó.
Theo Bộ Nguyên tắc Quản trị Công ty G20/OECD năm 2023, khuôn khổ Quản trị Công ty cần tạo động lực để doanh nghiệp và nhà đầu tư đưa ra quyết định, quản lý rủi ro theo hướng góp phần nâng cao tính bền vững và năng lực chống chịu của doanh nghiệp.
Như vậy, giá trị của quản trị ESG không chỉ nằm ở việc đáp ứng yêu cầu tuân thủ hoặc công bố thông tin, mà còn ở khả năng chuyển các vấn đề ESG thành thông tin đầu vào có ý nghĩa cho quyết định kinh doanh.
Các cấu phần chính của hệ thống quản trị ESG theo phương pháp tiếp cận của CGS Việt Nam
Theo phương pháp tiếp cận của CGS Việt Nam, quản trị phát triển bền vững giữ vai trò định hướng và kết nối toàn bộ hệ thống ESG, bảo đảm các vấn đề ESG được tích hợp vào quản trị và hoạt động kinh doanh, đồng thời đáp ứng yêu cầu của các bên liên quan, quy định pháp luật và tiêu chuẩn áp dụng.
Trên cơ sở đó, doanh nghiệp cần xây dựng hệ thống quản trị ESG gồm các cấu phần liên kết chặt chẽ, từ chiến lược, mục tiêu và kế hoạch hành động đến quản trị rủi ro, đo lường dữ liệu, báo cáo và công bố thông tin.
Quản trị phát triển bền vững – Định hướng và giám sát toàn hệ thống
Quản trị ESG cần được tích hợp vào hệ thống quản trị công ty hiện hữu, với sự phân định rõ trách nhiệm giữa các cấp:
- Hội đồng quản trị (HĐQT): Giữ vai trò định hướng chiến lược, giám sát các rủi ro và cơ hội ESG trọng yếu, xem xét mục tiêu, chính sách và giám sát hiệu quả triển khai ESG của Ban Điều hành.
- Các ủy ban thuộc HĐQT: Hỗ trợ HĐQT thực hiện chức năng giám sát theo phạm vi được phân công. Chẳng hạn, Ủy ban Kiểm toán hỗ trợ giám sát quản trị rủi ro, kiểm soát nội bộ và độ tin cậy của thông tin ESG; Ủy ban ESG/Phát triển bền vững (nếu có) hỗ trợ giám sát chiến lược, mục tiêu và kết quả thực hiện ESG.
- Ban Điều hành: Chịu trách nhiệm cụ thể hóa chiến lược ESG thành mục tiêu, KPI và kế hoạch hành động; phân bổ nguồn lực, tổ chức triển khai, đo lường kết quả và báo cáo định kỳ cho HĐQT.
- Các đơn vị chức năng: Trực tiếp thực hiện các chương trình ESG, quản lý rủi ro, thu thập dữ liệu và báo cáo kết quả theo phạm vi trách nhiệm được giao.
Cơ chế này bảo đảm ESG không chỉ là nhiệm vụ của bộ phận phát triển bền vững mà được tích hợp vào quá trình hoạch định, điều hành và giám sát trong toàn doanh nghiệp.
Các cấu phần chính của hệ thống quản trị ESG
Dưới sự định hướng và giám sát của cấp quản trị, hệ thống ESG được triển khai thông qua năm cấu phần liên kết với nhau:
- Chiến lược ESG: Xác định các vấn đề ESG trọng yếu và ưu tiên phát triển bền vững phù hợp với chiến lược kinh doanh, yêu cầu của các bên liên quan và mục tiêu tạo giá trị dài hạn.
- Chỉ số đo lường, KPI và kế hoạch hành động: Chuyển hóa chiến lược thành các mục tiêu, KPI và chương trình hành động cụ thể, gắn với nguồn lực, thời hạn và trách nhiệm thực hiện để theo dõi, đánh giá kết quả.
- Quản trị rủi ro ESG: Nhận diện, đánh giá, ứng phó và giám sát các rủi ro, cơ hội ESG; tích hợp vào hệ thống quản trị rủi ro doanh nghiệp (ERM), đồng thời quản lý các tác động trọng yếu đối với môi trường và con người.
- Đo lường và thu thập thông tin: Thiết lập quy trình đo lường, thu thập, kiểm tra và quản lý dữ liệu ESG, bảo đảm thông tin đầy đủ, chính xác, nhất quán và có khả năng kiểm chứng để phục vụ quản trị và đánh giá hiệu quả.
- Báo cáo và công bố thông tin: Xây dựng cơ chế báo cáo nội bộ cho HĐQT và Ban Điều hành, đồng thời công bố thông tin ESG theo các yêu cầu và chuẩn mực áp dụng, tăng cường tính minh bạch và trách nhiệm giải trình.
Các cấu phần này tạo thành một hệ thống liên kết, trong đó chiến lược định hướng hoạt động triển khai; quản trị rủi ro hỗ trợ thực hiện mục tiêu; dữ liệu là cơ sở để đo lường, giám sát và báo cáo. Kết quả thực hiện và thông tin phản hồi tiếp tục được sử dụng để điều chỉnh chiến lược, mục tiêu và cải thiện hệ thống quản trị ESG.
Các yếu tố nền tảng và điều kiện hỗ trợ
Để hệ thống quản trị ESG vận hành hiệu quả, doanh nghiệp cần bảo đảm các điều kiện hỗ trợ xuyên suốt:
- Nhân lực và tổ chức: Xác định rõ trách nhiệm, phân bổ nguồn lực và nâng cao năng lực ESG của các cấp quản trị, điều hành và đơn vị chức năng.
- Chính sách và quy trình: Cụ thể hóa định hướng ESG thành chính sách, quy trình triển khai, phối hợp, kiểm soát và giám sát.
- Cơ sở hạ tầng và công nghệ: Hỗ trợ quản lý dữ liệu, theo dõi KPI, phân tích thông tin và tự động hóa quy trình báo cáo ESG.
Bên cạnh đó, sự tham gia của các bên liên quan và các quy định, tiêu chuẩn là hai yếu tố bên ngoài có ảnh hưởng xuyên suốt đến hệ thống. Doanh nghiệp cần duy trì cơ chế tham vấn, tiếp nhận phản hồi, đồng thời cập nhật các yêu cầu pháp lý và lựa chọn khung, chuẩn mực phù hợp để định hướng hoạt động và công bố thông tin.
Thông qua cách tiếp cận này, CGS Việt Nam hướng tới hỗ trợ doanh nghiệp xây dựng hệ thống quản trị ESG thống nhất, kết nối giữa định hướng chiến lược, thực thi, giám sát và cải tiến liên tục, thay vì triển khai các hoạt động ESG riêng lẻ.
CGS Việt Nam đồng hành xây dựng hệ thống quản trị ESG
Với chuyên môn trong lĩnh vực Quản trị Công ty, Phát triển Bền vững, Quản trị Rủi ro và Kiểm toán Nội bộ, CGS Việt Nam hỗ trợ doanh nghiệp xây dựng và hoàn thiện hệ thống quản trị ESG theo cách tiếp cận toàn diện, kết nối từ định hướng quản trị và chiến lược đến triển khai, đo lường, giám sát và công bố thông tin.
Trên cơ sở phương pháp tiếp cận tổng quan về ESG, CGS Việt Nam hỗ trợ doanh nghiệp đánh giá hiện trạng, kiện toàn mô hình quản trị, xây dựng chiến lược và mục tiêu ESG, tích hợp quản trị rủi ro, hoàn thiện hệ thống dữ liệu, chính sách và quy trình, đồng thời nâng cao chất lượng báo cáo và công bố thông tin.
Thông qua việc kế thừa và cải thiện các cơ chế quản trị hiện hữu, CGS hướng tới hỗ trợ doanh nghiệp chuyển từ những hoạt động ESG riêng lẻ sang một hệ thống quản trị thống nhất, có trách nhiệm rõ ràng, có khả năng đo lường và giám sát hiệu quả, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh, khả năng chống chịu và tạo giá trị bền vững trong dài hạn.
——————-
Tài liệu tham khảo:
- G20/OECD Principles of Corporate Governance 2023
- IFRS S1 – General Requirements for Disclosure of Sustainability-related Financial Information
- IFRS S2 – Climate-related Disclosures
Về CGS Việt Nam
Công ty Cổ phần Tư vấn Quản trị CGS Việt Nam cung cấp các giải pháp tư vấn chuyên sâu về Quản trị Công ty, Phát triển Bền vững (ESG), Quản lý Rủi ro & Kiểm toán Nội bộ. Với đội ngũ chuyên gia giàu kinh nghiệm và am hiểu thông lệ quốc tế, CGS Việt Nam đồng hành cùng doanh nghiệp xây dựng hệ thống quản trị hiệu quả, nâng cao năng lực quản lý, đáp ứng yêu cầu của nhà đầu tư và hướng tới phát triển bền vững.
—————
Liên hệ với CGS Việt Nam:
Hotline: (+84) 363 581 520 | Email: [email protected] | Website: https://cgsvietnam.com/
LinkedIn: https://www.linkedin.com/company/cgs-vietnam | Facebook: https://www.facebook.com/CGSVietnamCompany/